InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Feestdagen > De glazen kerstbal

De glazen kerstbal

Pas in 1831 werd door de heer Linder de eerste glazen kerstbal geblazen. Omdat hij eigenlijk geen geld had voor het kopen van echte appels voor in zijn boom, blies hij een grote kraal die van binnen met een laagje lood werd bedekt. De kerstbal is geboren. Waarom hangen we eigenlijk kerstballen in de boom. Ook dit is weer terug te voeren naar de tijd van het midwinterfeest. In deze tijden dacht men namelijk dat men ongeluk kon uitbannen door glimmende voorwerpen op te hangen. Niet alleen boze geesten, maar ook heksen zijn bang voor spiegels.

Betekenis kerstboom en versiering

Het traditionele symbool van kerstmis is, naast de kerststal, de boom. Dat ooit een spar als kerstboom is gekozen is niet zomaar. De spar is namelijk een eeuwig groene boom, welke naar leven verwijst.
De originele versiering zijn echte kaarsjes, piek, kerstballen dertig rode rozen en 3 witte.
  • De kerstballen verwijzen naar het begin van de bijbel, namelijk de boom met vruchten waarvan Adam en Eva hebben gegeten voordat zij het paradijs moesten verlaten
  • De rode rozen verwijzen naar het leven van Jezus en zijn doop op dertig jarige leeftijd
  • De witte rozen verwijzen naar de drie jaren van zijn openbaar leven
  • De piek tenslotte moet de ster van Betlehem voorstellen

Glas

Er zijn overblijfselen gevonden van glas dat waarschijnlijk 3500 jaar voor Christus in Mesopotamië is gemaakt. Rond het begin van de christelijke jaartelling had men in Syrië reeds de blaaspijp uitgevonden en was men er in geslaagd om glas te maken. Dit deed men door zand, kalk en soda tot een vloeibare massa te smelten en deze via de blaaspijp te vormen tot glas. De echte glasblaaskunst is afkomstig uit Syrië.

De heksenbal

Ruim 300 jaar geleden was de glasbal al bekend. Men noemde deze ballen “heksenbal”. Deze ballen werden voor het raam gehangen.
Het doel van het ophangen was, om een passerende geest, die een mogelijk gevaar kon vormen voor de harmonie in een bepaald huishouden, af te leiden. De geest zou dan gehypnotiseerd raken door de schittering van de bal. Zodra hij de bal aanraakt, wordt hij geabsorbeerd en raakt gevangen in de bal.
Denk ook maar aan de vele verhalen over geesten die in flessen worden gevangen.

Glazen kerstballen

De meeste kerstballen zijn van glas, heel dun en dus heel breekbaar. Tot voor kort werden deze handgeblazen, een secuur handwerkje. Tegenwoordig kunnen ook kerstballen machinaal worden geproduceerd.
In het Thüringerwoud in Duitsland ligt het plaatsje Lauscha. Hier werd in 1597 de eerste glashütte geplaatst door twee mannen; Onno Greiner en Arthur Muller. Lauscha was beroemd om zijn glazen kralen. Pas in 1831 werd door de heer Linder de eerste glazen kerstbal geblazen. Omdat hij eigenlijk geen geld had voor het kopen van echte appels voor in zijn boom, blies hij een grote kraal die van binnen met een laagje lood werd bedekt. De kerstbal is geboren.

Glasblazen

Het glasblazen gebeurt als volgt. Men houd een glazen pijpje in het vuur. Hierop wordt geblazen tot men een bolvorm krijgt. Een glasblazer gebruikt twee kleine blokjes zodat ze de grootte van de kerstbal kunnen bepalen.
Na het blazen nemen de decorateurs het over. Aan de binnenkant wordt zilvernitraat aangebracht. Met een minuscule lijmspuit maken zij figuurtjes op de bal, waarna deze door bijvoorbeeld glitter worden gerold en klaar is de bal.
Binnen de glasblazersfamilie was een sterke rolverdeling. Het blazen was voor de mannen, vader en zonen. De vrouwen brachten de zilverlaagjes aan en verpakten de glazen ballen. De geproduceerde kerstversiering werd te voet door de grootouders naar de groothandels gebracht.
Tot begin 1900 kwamen alle kerstversieringen van glas uit Lauscha, elk jaar kwamen daar nieuwe modellen bij. Tegenwoordig staan er veel fabrieken in Wenen, Japan en Amerika.
Toch zijn er nog ongeveer 20 bedrijfjes in Lauscha die 110 ballen per uur blazen, natuurlijk nog steeds met de hand. Het hele jaar door!

Lees verder

© 2006 - 2019 Storm, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De oosprong van de versierde kerstboom en de kerststerEen kerstboom is mooi. Maar waar komt het idee om deze naaldboom in huis te halen vandaan? En, waarom wordt de boom vers…
Mooie, gekke en bijzondere kerstballen door de jaren heenKerstballen bestaan al vele jaren. Deze kleurrijke versiering wordt al sinds de 19e eeuw toegepast om de kerstboom tijde…
Kerstversiering maken met kinderenKerstmis komt er weer aan. Een leuk tijdverdrijf is het knutselen van kerstversiering met de kinderen. Kinderen vinden d…
Hoe maak je de feestdagen gezellig?Hoe maak je de feestdagen gezellig?De feestdagen komen er weer aan, iedereen denkt dan automatisch aan kerstmis en nieuwjaar. Misschien ook wel gezellighei…
De Kerstboom, de oorsprong van de versieringDe Kerstboom, de oorsprong van de versieringDe kerstboom is niet meer weg te denken uit de huizen in de periode van Kerstmis. De boom wordt vaak rijkelijk versierd…

Reageer op het artikel "De glazen kerstbal"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Vierkwart, 05-08-2010 09:25 #2
Dit is wel een typisch christelijke uitleg. Het optuigen van wintergroene bomen en struiken met de resten uit de wintervoorraad, noten, appels, vooral peulvruchten en denneappels is een oud Keltische en Germaanse tradite om de start van een nieuw jaar met nieuw leven te vieren en natuurlijk al veel ouder dan het christendom. Alle feestelijkheden die door Constantijn de Grote en zijn Niceaans Concilie in 325 los van elkaar werden geknipt vonden oorspronkelijk tegelijkertijd plaats, het Sinterklaasfeest (de offeringen aan Odin/Wodan) het kerstfeest en het nieuwjaarsfeest. Deze Joelfeesten (Keltisch: Yule) gingen gepaard met veel herrie, het joelen, om de oude geesten te verdrijven en het aansteken, doven en weer aansteken van nieuwjaarsvuren. De aanvang van die feesten was bij de start van de winterequinox, de zon gaat door zijn winterhoogtepunt heen, en dat was en is natuurlijk op 25 december. De pauzen hebben aardig wat energie gestoken in het verbieden van deze feesten, maar er was geen kruid gewassen tegen deze heidense tradities. Daarom zijn ze ingepakt, gekerstend. Het gebruik van de kerstboom is altijd voor christenen verboden gebleven, pas rond 1970 verscheen in het Vaticaan de eerste kerstboom, tevens kwam daarbij de uitleg dat er bij voorkeur dennebomen moesten worden gebruikt vanweg de driehoekige vorm, die symbool kan staan voor de heilige drie-eenheid. Het gebruik van de ster is een overblijfsel van de verering voor Sol Invictus, de zonnegod, de religie waar Constantijn de Grote opperpriester van was en dat met de menging(Syncretisme) van het oude Joodse eengodendom aan de oorsprong van het christendom heeft gestaan.

Jans van Uden, 27-12-2007 11:01 #1
Ik vind dit een zeer interessant artikel aangezien ik oude kerstballen, vogeltjes etc. verzamel.
Maar ik heb een vraag: Weet U of er boeken bestaan over oude kerstballen, pieken en andere figuren? Om te leren ze te herkennen en zo.
Indien U mij een tip kunt geven hoor ik dat graag.
Met Vriendelijk Groet
Jans Reactie infoteur, 27-12-2007
Ik zelf heb voor dit artikel geen speciale boeken over oude kerstbellen geraadpleegt. Dus of ze bestaan weet ik niet. Probeer het eens bij een bibliotheek. Er bestaan ook winkels die het hele jaar open zijn en gespecialiseerd zijn in kerstartikelen. Misschien kunnen zij helpen.

Ik ben onlangs door het centrum van Leiden gewandeld, en het viel mij op dat daar veel winkels zijn die oude boeken verkopen. Misschien is dit een idee.

Infoteur: Storm
Gepubliceerd: 08-12-2006
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Feestdagen
Special: Kerst
Reacties: 2
Schrijf mee!