InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Oorlog > Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog

Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog

Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog is inmiddels meer dan 100 jaar geleden. Wat de echte oorzaak van WOI is, is moeilijk in één zin samen te vatten. Er zijn meerdere suboorzaken aan te wijzen. Welke dat zijn zal ik hier kort behandelen. Hierbij zal ik een aantal begrippen uit de leer van de internationale betrekkingen beschrijven.

Balance of Power principe

Het balance-of-power principe bestaat al heel erg lang, maar wordt ook wel eens ten onrechte gebruikt. De power is de mogelijkheid om je doelen te bereiken, of om anderen te laten doen wat ze normaal niet zouden doen. Het belangrijkste is wel de power conversion: de mogelijkheid om potentiële power om te zetten in werkelijke power.

Bij hard power zorg je dat anderen iets doen dat jij wil, bij soft power zorg je dat anderen willen wat jij wil. bandwagoning is je aansluiten bij degene die je denkt zal winnen, om op die manier uiteindelijk mee te kunnen delen in de winst. Die lijkt voor de hand te liggen, maar voor het balance of power principe moet je je echter bij de zwakste aansluiten om te evenwicht te bewaren. Vaak kun je weinig voorspellingen maken op basis van ideologie omdat het streven van veel landen toch ligt bij de balans.

Een goed voorbeeld van een dergelijke situatie vind je in het Midden-Oosten. Het leek aannemelijk dat Syrië zich aan zou sluiten bij het Irak van Saddam Hoessein toen hij Iran bedreigde. Syrië had immers ook een regeringsleider van de Baath-partij. Toch sloot Syrië zich aan bij Iran, dat een shi'itische minderheid vertegenwoordigde, omdat een Iraakse overwinning op Iran het evenwicht in het Midden-Oosten verschrikkelijk zou verstoren.

Ook kunnen beslissingen afhangen van wie zich door wie bedreigt voelt. Zeker is dat je een zekere flexibiliteit in het systeem moet hebben om conflicten te vermijden.

De Eerste Wereldoorlog

Juist het verlies van flexibiliteit leidde uiteindelijk tot WOI. Door de flexibiliteit van Bismarck konden er conflicten uitbreken zonder dat dit direct tot een oorlog zou leiden. Maar door de complexiteit die zijn beleid met zich meebracht konden zijn opvolgers dit systeem niet in stand houden.

Verschillende niveaus

Op structureel niveau zijn er twee kernelementen: de opkomst van de Duitse macht en het rammelen van het alliantiesysteem. Die zijn met elkaar verbonden doordat Engeland Duitsland steeds meer ging wantrouwen door de toename van hun militaire macht. Ook won het sociaal Darwinisme aan populariteit. De sterkste moetst winnen. Bovendien gebruikte de Duitse keizer Wilhelm II zo veel hard power dat hij anderen daarmee tegen zich in het harnas wist te jagen, bijvoorbeeld dus Engeland.

Op binnenlands niveau was de neergang van Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk van belang, alsook de binnenlandse politieke situatie in Duitsland. De eersten werden het slachtoffer van nationalisme, omdat de rijken meerdere naties bevatten. De Servische strijd tegen Oostenrijk leidde weer tot de moord op Franz Ferdinand. Op individueel niveau valt de middelmatigheid van de regeringsleiders op. Het waren stuk voor stuk zwakke staatsmannen.

Conclusies zijn dat de oorlog voor de hand liggend was, maar niet onvermijdelijk. Dat de oorlog per ongeluk was, is een fabeltje. Oostenrijk nam doelbewust deel aan de oorlog, en Duitsland wilde liever nu een oorlog dan een paar jaar later, als ze er nog slechter voor zouden staan. Was de oorlog in 1890 uitgebroken dan hadden ze deze immers waarschijnlijk gewonnen. Een gelijktijdige oorlog op twee fronten was namelijk niet nodig geweest om de Russen nooit op tijd bij de grens konden zijn om adequaat te reageren. In 1914 was dat door de spoorwegbouw wel mogelijk.

Gelukkig is een dergelijke wereldwijde oorlog nu veel verder weg dan toen. In de eerste plaats omdat het bestaan van nucleaire wapens het voor iedereen veel te gevaarlijk maakt, en bovendien is de oorlogsideologie nu een stuk zwakker. Regionale conflicten monden vanwege de terughoudendheid van de grote wereldmachten zelden meer uit in een wereldwijd conflict. De kracht van grote internationale organisaties zoals de VN en de NAVO, die na de twee grote wereldoorlogen van de 20ste eeuw zijn opgericht, speelt hierbij een belangrijke rol.
© 2008 - 2019 Dessal, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Analyse van de drie grote oorlogen van de 20ste eeuwAnalyse van de drie grote oorlogen van de 20ste eeuwOorlogen zijn goed te analyseren op 3 niveau's: systeemniveau (welk wereldsysteem hebben we?), structuurniveau (de verde…
Het Congres van Wenen tot het ontslag van BismarckHet Congres van Wenen tot het ontslag van BismarckDe distributie van de capaciteiten over de spelers is van belang bij de balance of power, een binnen de internationale b…
Power balance armband, de nieuwe sport trendDe nieuwe sport trend is het dragen van een armband. Niet zomaar een armband, maar een power balance armband. Het zou je…
Geschiedenis van Duitsland: uitspraken van Otto von BismarckGeschiedenis van Duitsland: uitspraken van Otto von BismarckOtto von Bismarck (1815-1898) werd in 1862 Pruisisch minister-president en was van 1871 tot 1890 Rijkskanselier van het…
nieuws uitgelichtPower Balance Armband werkt nietDe beroemde of beruchte Power Balance Armband werkt niet. Dat hebben onderzoekers van de VU Amsterdam vastgesteld. De Po…

Reageer op het artikel "Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Dessal
Laatste update: 18-10-2014
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Oorlog
Schrijf mee!