Observatie schilderij Verloren zoon

Het schilderij van de thuiskomst van de verloren zoon van Rembrandt heeft velen geïnspireerd en gefascineerd. Het schilderij zet niet alleen aan tot nadenken over de relatie God en mens maar laat ook zien we zijn tegenover onze kinderen. Over het schilderij is veel te zeggen maar we willen stilstaan bij enkel opvallende kenmerken.

De vader

De vader heeft een rode mantel om. Hij heeft van Rembrandt een wat bleek en uitgehold gelaat gekregen. Waarom Rembrandt dat gedaan heeft is niet te zeggen. Het wijst in ieder geval wel op de gevolgen van een bewogen en pijnlijk gemis van zijn jongste zoon. Een opvallend detail zijn de kwasten aan de mantel van de vader. Deze kwasten waren bij de Joden gebruikelijk om aan de trouw van God te herinneren.

Handen
De handen van de vader vertonen een opvallend verschil. De ene hand is een echte grote en ruige vaderhand. Deze hand lijkt echt krachtig op de schouder van de jongste zoon te drukken. Alsof Rembrandt daarmee wil uitdrukken dat de vader hem stevig tegen zich aan wil houden en nooit meer los wil laten.
De ander hand lijkt op een schone en zachte moederhand. Deze hand ligt zichtbaar zakt op de rug van de jongste zoon. Hieruit blijkt de liefde en de zorg van de vader.

Oudste zoon

De oudste zoon staat afgunstig naar het tafereel van zijn vader en jongste broer te kijken. Rembrandt heeft hem zo geschilderd dat er een grote afstand is tussen hen. Het doet kil en koud aan. De oudste zoon kijkt zo van ´wat moet ik hier nu mee´. De kwasten die we bij de vader aan de mantel zien ontbreken bij de oudste zoon. Rembrandt wil op deze manier waarschijnlijk uitdrukken dat de oudste zoon helemaal niet zo trouw blijkt zijn als in de gelijkenis beschreven wordt.

Toeschouwers

Rembrandt heeft een tweetal toeschouwers geschilderd. Op de voorgrond zit waarschijnlijk iemand van hoge afkomst. Het kan een farizeeër zijn die in de gelijkenis ook een luisteraar was toen Jezus de gelijkenis vertelde. Deze moet machteloos en verontwaardigd toezien hoe de vader zijn zoon terug neemt na een leven van bandeloosheid. Achterin het schilderij heeft Rembrandt een vrouw geschilderd. Misschien was dit de vrouw van de vader, de moeder van de beide zonen. Zij kijkt hoopvol toe hoe haar man zich met liefde over hun zoon ontfermt.

De jongste zoon

Het eerste wat opvalt bij de jongste zoon is zijn versleten schoeisel en zijn kale hoofd. Terwijl zijn vader en oudste broer een flinke haardos en een baard hebben heeft hij een kaalgeschoren hoofd en geen baard. Dit detail wijst op het slaafse leven wat de jongste zoon geleden heeft. Het lijkt erop dat de jongste zoon zijn eigen oude rode mantel nog aan heeft. Onder aan zijn mantel zijn namelijk nog wat rode kleuren te ontdekken. Dit kan Rembrandt zo bedoeld hebben om aan te tonen dat hij lang van huis is geweest. De ondergrond waar de jongste zoon op geknield ligt is van steen terwijl de oudste zoon op een verhoging staat.

De kleuren

Rembrandt heeft weinig kleuren voor het schilderij gebruikt. De kleur rood en okergeel overheersen tussen donkergrijs tot zwart. Het is waarschijnlijk ook de bedoeling van Rembrandt om de kleur rood de nadruk te geven. Rood wijst op ´koningschap´ maar wijst in dit geval ook op het vergoten bloed wat Jezus als Zoon van de vader vergoten heeft voor alle mensen. Door het lijden wat Hij heeft ondergaan is voor alle mensen openbaar geworden hoe de relatie met de Vader hersteld kan worden.