Het tempelpersoneel in het Oude Egypte

Egyptische tempels in het Oude Egypte speelden zowel plaatselijk als nationaal een cruciale rol in spirituele en wereldse aangelegenheden. De Egyptische tempel is ofwel gewijd aan plaatselijke of landelijke godheden, ofwel bedoeld voor de dodencultus van de farao. De tempels hadden verschillende doeleinden. Uiteraard was er tempelpersoneel nodig om de tempels te onderhouden. Het personeel van de tempels had een vaste hiërarchie waarin priesters een belangrijke rol vervullen.

Tempelpersoneel van de oude Egyptenaren

Zoals in vrijwel elke religie gebruikelijk is hadden ook de oude Egyptenaren personeelsleden, het zogenaamde tempelpersoneel. Deze tempelpersoonsleden hadden diverse functies, waaronder het verzorgen en bouwen van de Egyptische tempel, het uitvoeren van dagelijkse rituelen voor de goden en voor de voedselvoorziening verantwoordelijk zijn. De meest informatie over tempels en dodentempels komt uit documenten die in Aboesir, een deel van de necropolis in Memphis, gevonden zijn.

Priester in het oude Egypte

Zoals vele religies had ook het oude Egypte zogenaamd tempelpersoneel, waarvan de priesters de meest bekende zijn. Priesters zijn de tussenpersonen tussen de goden en de mensen. Priesters hadden diverse functies. Zo gaven zij rituelen vorm en gaven zij de cultusbeelden de dagelijkse offergaven. Daarnaast zorgden ze ook voor de administratie van de tempeleigendommen.

De priesters wisselden elkaar af: elke groep van priesters (ook wel 'phyles' genoemd) vervulde twee maanden per jaar een bepaalde taak, waarna men rouleerde en een andere taak uit ging voeren. Iedere dag voerden de priesters de dagelijkse rituelen uit, welke aan de cultus van de dode farao verbonden waren. Deze rituelen vonden soms tot wel honderden jaren na het overlijden van de farao plaats. Het dagelijkse ritueel bestond uit een een processie (wandeling) van de priesters rondom de piramide. Vervolgens verzorgde men het cultusbeeld in de nabije dodentempel door deze te zalven met geurige oliën, aan te kleden en te voeden. Het voeden bestond uit het neerleggen van voedseloffers, welke na enige tijd weer verwijderd werden en verdeeld werden onder het volk.

Soorten priesters in het oude Egypte
Er waren verschillende priestersoorten in het oude Egypte, elk met een eigen rang. De zogenaamde 'wab' (lezer) was de laagste priester in rang. Deze priesterfunctie werd gedurende ongeveer een maand per jaar uitgeoefend door gewone werkmannen, waarna zij hun gewone werk weer hervatten. 'Wabs' staan relatief vaak afgebeeld op kunstwerken van ceremonieën. Op deze afbeeldingen is te zien hoe zij offers naar het graf brachten en gebeden uitspraken.

De hoogste priesterlijke functie was de zogenaamde 'hemnetjer-tepy', dit bekent 'eerste dienaar van god'. Deze hogepriesters werden doorgaans aangesteld door de farao, hoewel de functie ook van vader op zoon overgegeven werd.

Kleding van priesters

De kleding van priesters die lager in de rang stonden en het gewone volk is vaak niet goed van elkaar te onderscheiden. Beiden droegen een Egyptische lendendoek tot ongeveer op de knie. De zogenaamde lezerpriester is te herkennen aan een brede sjerp over de borst. Wanneer men een afbeelding ziet met een priesters gekleed in opvallende kleding, zoals nagemaakte pantervellen en uitbundige kledij, betreft het vaak een priester in volledige dienst, een van de hogere priesters.

Leefomgeving van de priesters

Hoewel deze priesters zich in kleding onderscheidden van het gewone volk, leefden zij doorgaans op een vergelijkbare manier. Priesters en priesteressen waren in principe getrouwd en woonden in de dorpen of steden naast het gewone volk. De priesters die hun taken op dagelijkse basis uitvoerden woonden vaak op het tempelterrein.

Inwijding priester

Priesters werden in eerste instantie ingewijd door middel van rituele zuiveringen en zalvingen. Het lijkt aannemelijk dat zij daarnaast een eed van zuiverheid en gehoorzaamheid aflegden. Er golden namelijk heel strenge regels wat betreft zuiverheid voor priesters. Hoewel de exacte regels per cultus verschilden, moesten de priesters vaak hun hoofd en gehele lichaam scheren, moesten zij hun nagels knippen en zich iedere dag meerdere malen ritueel te reinigen en moesten zij zich laten besnijden. Daarnaast moesten zij op natron (een soort zout) kauwen om innerlijke zuiverheid te bewerkstelligen. De priesters moesten vaak linnen kleding dragen, andere materialen waren niet toegestaan. Er gold geen celibaat voor de priesters, hoewel zij na de daad pas weer als zuiver beschouwd werden wanneer zij zich ritueel gewassen hadden.

Overige functie's in de tempel

Het priesterschap is de meest besproken functie in de oude Egyptische tempels. Er waren echter nog meer functies. Zo waren er zogenaamde lijfeigenen die de tempelgronden bewerkten. Er waren herders, die de dieren hoedden die eigendom van de tempel waren. Ook waren er bakkers, timmermannen, metselaars, slagers, wevers en andere mensen actief. Er waren tekenaars die schetsen maakten van voorwerpen die door de beeldhouwers en edelsmeden gemaakt werden om aan de goden te offeren en om de tempels mee in te richten. Muzikanten en dansers droegen hun steentje bij tijdens de uitvoering van de tempelrituelen. Dit werkende volk werd betaald in de vorm van een deel van de oogst of jachtopbrengst en met een deel van de tempelinkomsten uit de offers.

Ook de mensen die niet tot priester benoemd werden waren actief betrokken bij de dagelijkse rituelen. Zo woonden zij processies bij en hielpen bij het aanbieden van offers door huiselijke heiligdommen aan te bieden. Hoewel het cultusbeeld enkel te bereiken was door de hoogstgeplaatste priesters waren andere heiligdommen van de god doorgaans voor iedereen toegankelijk. Hier konden de mensen de goden om gunsten vragen.

Bezoek ook mijn special over het tempels in het Oude Egypte: Tempels in het Oude Egypte.