InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Feestdagen > Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd

Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd

Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd Sinterklaas is een Nederlands feest. Er is geen Nederlandser feest dan dit al lijkt het af en toe dat het opgeslokt wordt door Santaclaus. En toch ligt er een verband tussen de katholieke Sint Nicolaas en de protestantse Kerstman. Arnold-Jan Scheer jaagt al meer dan 35 jaar achter Sinterklaas, Zwarte Piet en de Kerstman aan en hij kwam vele feesten en gebruiken tegen die met Sinterklaas te maken hebben en toch heel anders zijn dan het hedendaagse Sinterklaasfeest. Scheer schreef een boek over de gebruiken: Wild Geraas.

Zwarte Piet wijst de weg

Zwarte Piet wijst de weg naar de oorsprong van Sinterklaas. Het feest is aan het einde van het jaar en dat is niet voor niets. Het jaargetijde verandert, de dagen worden korter en de nachten langer. Vaak wakkert de wind aan en raast de storm over het land. In dat decor komt Sinterklaas in het land. Niemand is ongevoelig voor het gezag van Sinterklaas. De rite van Sinterklaas wordt overal in Europa gevierd op een heel oorspronkelijke manier. Die feesten wijzen op een zeer hoge ouderdom van Sinterklaas. Die oorspronkelijke feesten worden gevierd in geïsoleerde plekken, liefst zonder inmenging van vreemdelingen die de hechtheid van de gemeenschap kunnen ondermijnen. Die feesten lijken nauwelijks op het feest van Sinterklaas en Zwarte Piet zoals we dat in Nederland heden ten dage kennen.

Duivel

Zwarte Piet is eigenlijk niemand minder dan de duivel, een Roomse ombuiging van voorchristelijke diercultussen. Piet draagt kenmerken van een bok. Hoog in de Alpen is dit het duidelijkst. Daar lijkt Piet nog meer op een bok. De kerk heeft de riten niet uit kunnen roeien. Lijken ze hier op een vruchtbaarheidsrite, daar is het meer een manifestatie van de dodenwereld. De riten vind je terug in winterse bosgebieden, dalgemeenschappen in de buurt van de eeuwige sneeuw en afgelegen eilanden. Het zijn feesten van verkleden, najagen van vrouwen, kabaal maken met kettingen en toeters en de donkerte van de winternacht overschreeuwen.

Sinterklaasjager

Arnold-Jan Scheer jaagt al meer dan 35 jaar achter de Sinterklaasgebruiken en aanverwante riten in afgezonderde streken aan en vormde zijn eigen theorie. Het Sinterklaasfeest is een belangrijk Europees erfgoed, meent Scheer, ondanks, of misschien wel dankzij, de repressie van de katholieke kerk. De feesten kunnen gecatalogiseerd worden als folklore, maar onderhuids zindert het er van de magie, romantiek, seks, geweld en dood. Sinterklaas de kindervriend is de ontmanteling van die onderhuidse betekenis.

Bron: Cover boekBron: Cover boek

Wild Graas

Scheer werkte jaren achtereen aan het boek over Sinterklaas en alle rituelen die rondom dit feest voor groot en klein spelen. Sinterklaas en Zwarte Piet kennen vele maatjes. De schrijver van het boek Wild Geraas laat ons Sinterklaas in vele gedaanten kennen. Het boek Wild Geraas, Mijn wonderlijke reizen met Sinterklaas en kerstman, beschrijft de zoektocht van Scheer naar de rituelen rond Sinterklaas. Er klopt iets niet aan deze feesten, houdt hij ons voor. Het begint er al mee dat er twee namen zijn: Sinterklaas en Sint Nicolaas. De grijsaard op een wit paard die op mythische wijze over de daken rijdt en via de schoorsteen geschenken in schoenen gooit, beeldt een Roomse Bisschop uit, rond 300 geboren in Zuid-Turkije. Maar wat Sint doet, wie bij zijn gevolg horen en zelfs zijn naam wijzen op veel oudere invloeden. Zwarte Piet in zijn 17e eeuws pagekostuum, voorzien van een takkenroe is een Nederlandse variant die door de jaren heen is veranderd. Nog niet zo lang geleden werden kinderen bang gemaakt en diende de roe om mee te slaan. Gevoed door zijn fascinatie voor Sinterklaas reist Scheer naar plekken in Europa die een eeuw geleden nog tot geïsoleerde plekken gerekend kunnen worden. Hij ontmoet er riten waar Sinterklaas slechts zijdelings iets mee te maken heeft. Soms alleen de naam. Hij zag er figuren die in de verte aan Zwarte Piet doen denken. Ze spelen soortgelijke rollen, maar dan als bokken. Angstaanjagende duivels, die kinderen ontvoeren. Op andere afgelegen plekken zijn het figuren die sint Nicolazen worden genoemd die als duivels slaan en achter meisjes aanjagen. De jongens springen er omheen en raken verwikkeld in rituele vechtpartijen die weer doen denken aan baltsgedrag van bokken. Soms dansen de mannen in een oeroude Europese rite met geweien op het hoofd, dat weer doet denken aan 'De Sjamaan', op een 15.000 jaar oude rotstekening in een grot in de Dordogne.

Sint en Piet

Scheer zet de hedendaagse Sint en Piet in de traditie van de oeroude rite die hij bestudeerde en waar hij soms aan meedeed. Hij komt na veel reizen en verhalen tot de conclusie dat de feesten in de donkere dagen van het jaar het tot leven wekken van krachten uit de onderwereld zijn. Het blijken magische handelingen te zijn die over de continenten zijn verspreid. Het slaan gaat over de vruchtbaarheid, het dansen en springen om voortplantingsdrift op te wekken. En Zwarte Piet? Dat is geen neger, maar een roetvermomming die op heel veel verschillende plekken in de wereld tijdens extatische jaarwisselingsrituelen optreedt. “Ze hebben niets te maken met slavernij en discriminatie”, weet de auteur.

Het boek

  • Wild Geraas, Mijn wonderlijke reizen met Sinterklaas en kerstman
  • Auteur Arnold-Jan Scheer
  • Uitgeverij Aspekt
  • ISBN:9789059119017
  • € 19.95
  • 2009

Wild Geraas de documentaire

Bron: DVD Wild GeraasBron: DVD Wild Geraas
In 2015 kwam de documentaire Wild Geraas uit. De filmbeelden laten verschillende bijzondere gebruiken zien, waarbij een Sinterklaas en mannen met een zwart gezicht een rol spelen. De documentaire laat zien dat het bij zo'n ritueel zwart maken van je gezicht, niet is afgeleid van kolonialisme en slavernij, maar een veel oudere oorsprong heeft. Het zwart komt oorspronkelijk van houtskool en roet. Het bestaat sinds de tijd dat we leerden vuur maken.

Wild Geraas op DVD

In 2016 is Wild Geraas op DVD uitgebracht, te bestellen bij Arnold-Jan Scheer. Het politiek hete hangijzer krijgt bij de bekende Nederlandse televisiepraatprogramma's geen poot aan de grond, maar is desalniettemin van grote waarde voor wie de historie van het Sinterklaasfeest en Zwarte Piet wil leren kennen. 'Wild Geraas' geeft inzicht die van grote waarde is in de hele Zwarte Pieten-discussie.
De DVD is te bestellen via de website van Arnold-Jan Scheer

Lees verder

© 2013 - 2019 Piejet, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zwarte Piet en Zwarte Sinterklazen - Wild geraasrecensieZwarte Piet en Zwarte Sinterklazen - Wild geraasZwarte Piet staat in het middelpunt van de belangstelling en lang niet altijd op een feestelijke manier. Zwarte Piet hoo…
De geschiedenis van SinterklaasDe geschiedenis van SinterklaasRond half november komt sinterklaas weer in Nederland. Maar wie is die sinterklaas en waarom vieren we sinterklaas?
Sinterklaas huren – Sinterklaas bezoek tipsSinterklaas huren – Sinterklaas bezoek tipsSinterklaas huren zal het Sinterklaasfeest extra leuk en spannend maken voor de kinderen. Ongeveer de helft van de Neder…
SinterklaasfeestWat zijn de typische kenmerken van het sinterklaas feest en hoe is het ontstaan? waarom word er nu pakjesavond gevierd?
De geschiedenis van SinterklaasDe geschiedenis van SinterklaasSinterklaas is een gekend feest zeker in Nederland en Belgie. Maar weet u ook waar Sinterklaas eigenlijk vandaan komt? W…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: DVD Wild Geraas
  • www.arnoldjanscheer.com
  • Wild Geraas
  • Afbeelding bron 1: Cover boek
  • Afbeelding bron 2: DVD Wild Geraas

Reageer op het artikel "Wild Geraas - Sinterklaasriten in wintertijd"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Kim, 28-10-2016 14:00 #1
Ik denk dat De Wereld Draait Door deze auteur maar eens moet uitnodigen. Immers de tegenstanders van zwarte piet krijgen daar decor, maar dat is dus wel erg eenzijdig. Bovendien niet in overeenstemming met de werkelijke reden van Piet zijn zwarte kleur. Discriminatie is hier zeker niet het juiste woord! Reactie infoteur, 28-10-2016
Beste Kim,
De praatprogramma's op de Nederlandse televisie hebben wat moeite met deze docu en het boek dat erbij hoort. Scheer krijgt er geen poot aan de grond en dat is jammer.

Groet,
Sjaan

Infoteur: Piejet
Laatste update: 07-12-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Feestdagen
Special: Sinterklaas en Zwarte Piet
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 1
Schrijf mee!