InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Gouden Eeuw en de kunst

Gouden Eeuw en de kunst

Gouden Eeuw en de kunst De Gouden Eeuw (1602 - 1702) was een tijd van economische bloei waarvan vooral de stedelijke burgerij profiteerde. Rijke kooplieden en regenten, die kapitalen verdienden aan de handel, lieten schitterende huizen bouwen in de Amsterdamse grachtengordel. Een opmerkelijk gevolg van de rijkdom was dat de stedelijke burgerij een toenemende belangstelling had voor beeldende kunst. Kunstenaars die werken maakten die goed in de smaak vielen kwamen prima aan de kost. Zij sleepten regelmatig opdrachten in de wacht van de regenten van het stadsbestuur.

Ondernemers vestigden zich in Amsterdam

De meeste van hen waren rijk geworden door de Europese handel in bulkgoederen als graan en hout en investeerden in handelsondernemingen en in de agrarische sector. Tegen de zeventiende eeuw was de toekomst van de stad Amsterdam echter nog heel onzeker. Maar nadat Cornelis de Houtman en Pieter Keyser behouden teruggekeerd waren van hun expeditie naar Indië vestigden veel ondernemers zich in Amsterdam en trokken er ook veel immigranten naar toe.

Gouden Eeuw niet voor iedereen een gouden tijd

Maar voor zeer velen was de Gouden Eeuw helemaal niet zo goud maar een tijd van hard werken, armoede, honger en ellende. Zeer velen moesten bedelen om in de eerste levensbehoeften te kunnen voorzien waarbij het vaak voorkwam dat bedelaars werden opgepakt en in een tuchthuis werden geplaatst. Een aantal kon soms voor eten, kleren of brandstof terecht bij een aalmoezeniershuis. Voor ouderen werden speciale mannenhuizen en vrouwenhuizen gebouwd. Een aantal weduwen en ongetrouwde oudere vrouwen vonden een plek in een Begijnhof en weeskinderen werden ondergebracht in een weeshuis.

Kunstenaars konden goed leven van de kunst

Doordat de welgestelden meer belangstelling voor de kunst kregen bloeide die op en bracht tal van kunstenaars voort. De Nederlandse kunstenaars behoorden op allerlei terreinen tot de besten van Europa. Vooral was dat het geval bij de schilderkunst en behoren de werken van de meesters uit de Gouden Eeuw nu nog tot de wereldtop. Tot ongeveer 1670 kenmerkten de schilderwerken zich als een eigen kunst terwijl daarna steeds meer ideeën werden overgenomen van kunstenaars uit het buitenland. Dit met name uit Frankrijk dat destijds zeker op kunstgebied het belangrijkste land van Europa was. Kunstenaars die mooie en aansprekende kunst maakten hadden veel kans hun werken te verkopen en er goed van te leven. Met uitzondering van de beeldhouwers en bouwmeesters maakten de kunstenaars overwegend niet al te grote werken die makkelijk verhandelbaar waren en niet te duur. Zo kwamen houtsnijders, zilversmeden en schilders goed aan de kost.

Regenten belangrijke opdrachtgevers

Soms werd door die kunstenaars een opdracht van het stadsbestuur in de wacht gesleept voor het maken van een schilderij voor het stadhuis of een zilveren sieraad of een kast van duur hout en prachtig versierd met houtsnijwerk die een plek kreeg in een regentenkamer. De regenten van het stadsbestuur waren veelal rijke kooplui die ook kunstwerken voor zichzelf lieten maken en mede daardoor belangrijke opdrachtgevers waren. Een slimme kunstenaar zorgde er ook voor aan de smaak van de opdrachtgever te voldoen. Geen enkele periode in de geschiedenis kent zoveel beroemde kunstenaars en andere beroemde personen die tegelijkertijd werkzaam waren zoals bijvoorbeeld:

  • Simon Stevin (1548-1620) - wiskundige en waterbouwkundige
  • Petrus Plancius (1552-1622) - astronoom, geograaf en predikant
  • Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) - componist
  • Hendrick de Keyser (1565-1621) - architect
  • Willem Janszoon Blaeu (1571-1638) - cartograaf en globemaker
  • Jan Leeghwater (1575-1650) - waterbouwkundige
  • Frans Hals (ca. 1583-1666) - schilder
  • Hugo de Groot (1583-1645) - geleerde
  • Caspar van Baerle (1584-1648) - schrijver, dichter en predikant
  • Joost van den Vondel (1587-1679) - dichter en toneelschrijver
  • Jacob van Campen (1595-1657) - architect
  • Joan Blaeu (1596-1673) - cartograaf, drukker en uitgever
  • Constantijn Huygens (1596-1687) - dichter en componist
  • Pieter Saenredam (1597-1665) - schilder
  • Salomon van Ruysdael (ca. 1600-1670) - schilder
  • Adriaen Brouwer (ca. 1605-1638) - schilder
  • Rembrandt van Rijn (1606-1669) - schilder
  • Adriaen van Ostade (1610-1684) - schilder
  • Jan Steen (1626-1679) schilder
  • Jacob van Ruisdael (ca. 1628-1682) - schilder
  • Christiaan Huygens (1629-1695) - wiskundige, natuurkundige en astronoom
  • Johannes Vermeer (1632-1675) - schilder
  • Jan van der Heijden (1637-1712) - schilder en uitvinder
  • Jan Swammerdam (1637-1680) - natuuronderzoeker
  • Nicolaes Witsen (1641-1717) - burgemeester en koopman

Lees verder

© 2011 - 2019 Rickandie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Antwerpen: Gouden Eeuw 1490-1530 eerste groeifaseDe ontwikkleing van de stad Antwerpen in de 16e Eeuw was grandioos. Na Parijs was Antwerpen de grootste stad ten noorden…
Mondriaanhuis deel van CultuurLint AmersfoortHet Mondriaanhuis is een museum voor Constructieve en Concrete Kunst. Het museum is te vinden in het geboortehuis van Pi…
Antwerpen: Gouden Eeuw, 2de groeifase: 1535-1565De stad Antwerpen gaat rond 1535 voor de tweede keer groeien na de groeivertraging rond 1520 van de Gouden Eeuw van Antw…
Kopen en verkopen van kunstKopen en verkopen van kunstEr is soms goed geld te verdienen met het kopen en doorverkopen van kunst. Dit hoeft echter lang niet altijd het geval t…
Romantische kunstDe romantiek ontstond aan het einde van de achttiende eeuw. Dit was de tijd dat de Industriële Revolutie en de verstedel…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Gouden Eeuw en de kunst"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rickandie
Laatste update: 27-03-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Kunstperioden
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!