InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Oorlog > Massaslachting in Katyn

Massaslachting in Katyn

In April 1943 vinden Duitse soldaten een massagraf in een bos vlakbij Katyn. In het massagraf lagen ongeveer 3.000 lijken van Poolse burgers met Poolse identiteitspapieren. Tijdens latere opgravingen worden er nog eens 12.000. Niemand wist wie het had gedaan en waarom men het had gedaan, de Duitsers gaven de Russen wel de schuld, maar daar hadden de burgers ook niet veel aan omdat de Duitsers wel vaker hadden gelogen. In september 1943 heroverde het Russische leger Smolensk, en ook Katyn, op de Duitsers. De bevolking van Katyn wilde dat er eindelijk duidelijkheid over de zaak kwam, want zij wouden weten wie die Poolse mensen had vermoord. Maar pas in januari 1944 publiceerden Russen het massagraf, en mocht de westerse pers zelfs naar het massagraf komen. Natuurlijk een beetje verdacht van de Russen, dat het zolang duurde voordat zij duidelijkheid wouden geven over Katyn. Ik zal dit werkstuk proberen uit te leggen wie wie de schuld gaven, en wie uiteindelijk de schuldige blijkt te zijn.

Kampen

Direct na de inval van het Rode leger in het oosten van Polen, in 1939, werden er tienduizenden Polen opgepakt en afgevoerd naar Russische kampen. Stalin dacht dat hij het eventueel verzet tegen het communisme in de kiem zou smoren door die hooggeleerde Poolse officiëren op te pakken. Volgens de Poolse regering waren de officiëren tot de lente van 1940 in drie grote kampen geweest, in Kozelsk, Starobjelsk en Ostasjkof. Er werd besloten dat de 3 kampen zouden worden gesloten, de gevangen officieren en onderofficieren kregen te horen dat ze terug naar Polen mochten. Maar dat was niet zo, door de nederlaag van de jonge Sovjetstaat tegen Polen in 1920 had Stalin een grondige hekel aan de Poolse generale staf overgehouden. De 12.000 tot 15.000 officieren werden geëxecuteerd in het bos vlakbij Katyn. Daarnaast moest in de kampen plaats worden gemaakt voor 50 tot 70.000 burgers die uit de Baltische staten werden gedeporteerd.

Katyn is een Russisch dorp dat ongeveer 20 kilometer ten westen van Smolensk ligt. Het dorp is berucht geworden om het nabij gelegen bos, waar de 12 tot 15.000 geëxecuteerde Poolse officiëren liggen.

De opdracht om de Polen te vermoorden werd gegeven door Beria, hoofd van de NKVD, die zelf handelde naar een bevel dat Stalin op 5 maart 1940 tekende. De Russen hebben nog geprobeerd om de sporen van de moord uit te wissen. Documenten die betrekking hadden op Polen moesten in aanwezigheid van een NKVD-officier worden verbrand. De documenten van de schietbevelen zijn niet meer terug gevonden, maar wel de marsroutes naar de executieplaatsen.

De Poolse regering wist niet waar de officiëren waren en of het goed met ze ging. De Russische overheid zei dat die gevangenen wel weer ergens op zouden dagen, of dat ze misschien zijn ontsnapt, of in de handen van de Duitsers zijn gevallen. Maar de Polen kwamen niet terug.

Vondst

In 1943 vonden Duitse soldaten een massagraf, met de lichamen van 3.000 Poolse lijken met Poolse identiteitspapieren. Tijdens latere opgravingen werden er nog eens 12.000 Poolse lijken gevonden. Een internationale commissie, met daarin leden uit bezette en neutrale landen, waaronder vertegenwoordigers van het Rode Kruis, werd in het leven geroepen om de massagraven te onderzoeken. De commissie leverde overtuigend bewijs dat de moorden door de Sovjet Unie waren gepleegd. De Duitsers vertelden aan iedereen die het maar horen wil dat de Russen 12 tot 15.000 Poolse officieren hebben vermoord. De kwestie dreigde de geallieerden te verdelen en daarmee te verzwakken.

Doordat Goebbels (Hitlers intiemste medewerker, en Minister van Propaganda en Volksvoorlichting in WOII) bekendmaakte dat Duitsers een massagraf met Poolse officiëren hadden gevonden, verslechterde de verhouding tussen Moskou en de Londense Polen steeds meer. De Duitsers hadden een enquêtecommissie gemaakt, en die ‘bewees’ dat de Polen vermoord waren door Russen. Het Russische volk was geschokt. De Russen reageerden hierop met een officieel communiqué, waarin stond:
“Goebbels’ leugenaars bende is de jongste twee, drie dagen bezig geweest met het verbreiden van weerzinwekkende en lasterlijke verdichtsels over beweerde massa-executies door Russische overheidsorganen in het gebied van Smolensk, in de lente van 1940.

Schuldigen

De Russen beweerden dat de Poolse krijgsgevangenen, samen met veel Sovjet mensen bezig waren met bouwwerkzaamheden. Dat ze daar in handen zijn gevallen van Duitse beulen. De Russen zeiden dat de Duitsers de schuld van de monsterlijke misdaad van hun in de schoenen van de Russen schuiven.

Ook door de westerse Geallieerden zijn tijdens de oorlog pogingen gedaan om de waarheid over Katyn te verdoezelen om de relatie met Stalin niet te verstoren. Winston Churchill bijvoorbeeld gaf in de wandelgangen toe dat hij de Duitse versie van de zaak geloofde. Maar op het officiële vlak zei hij dat de Sovjet-Unie gelijk had. Roosevelt liet in 1944 de zaak onderzoeken, maar liet het rapport spoorloos verdwijnen toen ook dit onderzoek uitwees dat de Sovjets de schuldigen waren.

De Russen zeiden dat de Duitsers het allemaal hadden bedacht, de namen van ‘Joodse commissarissen’ die deel hadden genomen aan het moorden van de Poolse officieren waren volgens de Russen bedacht. Ze zeiden dat die mensen nooit hadden bestaan.
Daarop reageerde Tass dat de Russen logen, en dat het volkomen de houding weergeeft van de leidende kringen der Sovjet-Unie.
Het standpunt van de Russen was nogal vaag gepresenteerd, ze hadden geen gedetailleerde feiten en getallen. De bedoeling van de Russen was natuurlijk dat er meer mensen en landen achter hun gingen staan, en tegen de Duitsers waren. Maar de Polen geloofden de Russen niet, daardoor ontstond een soort ruzie. De Poolse ambassadeur liet eerst doorschemeren dat de ruzie kon worden bijgelegd.

Volgens de lijsten van de Poolse ambassade waren de Poolse (onder)officiëren in kampen vastgehouden. De Poolse regering had de regering gevraagd of ze lijsten konden geven van de (onder)officiëren die in de kampen in Kozelsk, Starobjelsk en Ostasjkof hebben gezeten. Als ze dat hadden gedaan hadden ze ook zo kunnen bewijzen of de Duitsers logen of niet. Maar de Russen weigerden dat.
Daardoor werden de Russen natuurlijk nogal ongeloofwaardig, maar de Polen rekenden er nog steeds op dat de Russen niet zo’n ernstige misdaad zouden hebben gemaakt.

Pas 15 jaar geleden is er eindelijk door de Russen toegegeven dat zij de schuldigen waren.

”Warschau (AP) De moord op de Poolse officieren bij het plaatsje Katyn heeft het Poolse nationale geweten 50 jaar beziggehouden en de bekentenis van de Sovjet-Unie schuldig te zijn aan de moordpartij is in Polen dan ook ontvangen met tranen van verdriet en woede over de late erkenning.”2

Conclusie

De massamoord bij Katyn heeft grote gevolgen gehad, de verhouding tussen Polen en Rusland is erg verslechterd. Nog steeds is de verhouding tussen Polen en Rusland slecht. Rusland heeft zichzelf ook nogal ongeloofwaardig gemaakt, om eerst de zaak te ontkennen en pas veel later toe te geven dat zij de schuldigen waren.
© 2006 - 2019 Sonisch, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
WO II - 6. Nazi’s vallen Rusland binnenWO II - 6. Nazi’s vallen Rusland binnenDe Tweede Wereldoorlog. Na zijn succesvolle aanvallen op Polen en Frankrijk gaat Hitler nu voor een massale aanval op de…
Zwarte soldaten in Europese oorlogen: kannibalenTijdens de Eerste Wereldoorlog werden al donkergekleurde soldaten ingezet in de strijd. Ze vochten mee met de Fransen. O…
Operatie Overlord (D-day)De grootste operatie in de geschiedenis van de oorlogsvoering; dat is hoe operatie overlord de geschiedenis boeken in za…
De slachting van Oradour-sur-GlaneIn de Tweede Wereldoorlog vond op 10 juni 1944 in dit Franse dorpje Oradour-sur-Glane een massaslachting plaats. Uit res…
Het ontstaan van het Militair Ereveld op de GrebbebergHet ontstaan van het Militair Ereveld op de GrebbebergIn mei 1940 werd op de Grebbeberg in Rhenen een militaire begraafplaats ingericht waar Nederlandse en Duitse soldaten di…

Reageer op het artikel "Massaslachting in Katyn"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Max, 29-12-2011 10:58 #6
Dat - bijvoorbeeld - Poetin een goede relatie met zijn buurland Polen wil hebben is enorm toe te juichen.  Dat hij dan af en toe wat ‘door het stof’ moet is (diplomatiek) ook nog wel te verklaren, maar dat de geschiedenis over de uiteindelijke glorieuze bevrijding van Europa van het fascisme en fascistische regiems, zoals Polen er een had, wordt verkracht, zullen de voormalige Sovjet-volkeren en progressieve mensen in West-Europa echt niet toestaan.
“Stalin zou, zoals Poetin tijdens de herdenking op 7 april memoreerde, wraak willen nemen voor de in Poolse gevangenschap omgekomen Russische soldaten tijdens de Pools-Russische oorlog van 1919-1921.” Eigenaardig dan dat de tienduizenden Poolse krijgsgevangenen in de Siberische kampen geen haar werd gekrenkt.

Max, 29-12-2011 10:48 #5
Voor mijn is alles duidelijk. Het feit is/blijft dat de Polen in kampen in het betwiste gebied te werk gesteld bij het aanlegen van wegen, etc. Twee jaar later, op 22 juni 1941 valt Nazi-Duitsland de Sovjet-Unie aan. Dit gebeurde per verrassing. [Zie elders.] Het Rode Leger werd gedwongen zich haastig terug te trekken en de Oekraïne werd overgenomen door de Duitsers. In deze haast van terug te trekken was het niet mogelijk om de Poolse krijgsgevangenente te evacueren naar de binnenlanden van de Sovjet Unie. Nummer 1, major Vetoshnikov, gaf daarvoor bewijzen dat hij het hoofd van het verkeer van de Smolensk treinwagons voor de evacuatie van de Poolse gevangenen heeft aangevraagd. Hij kreeg te horen dat het onmogelijk was. “Bovendien, ” zei hij, “konden we niet naar de auto’s naar de Gussino lijn, waar de meerderheid van de Poolse gevangenen zaten, omdat deze lijn al onder vuur lag”. Het resultaat was dat, de Sovjet-Unie moest terug te trekken uit het gebied en de Poolse gevangenen werden krijgsgevangen genomen door de Duitsers. (Afloop zoals elders is beschreven.) In de discussie over de waarheid achter de moorden in Katyn, moet je als lezer een paar namen, als ankerpunten in de weerwar van feiten, meningen en personen, goed of slecht, goed in het oog houden. Dat zijn: De getuige Kalka, wiens verhaal zo prachtig is opgeschreven in het boek van Albert Haas. 
De op de Neurenbergerprocessen is toch echt wel bewezen dat de nazi’s verantwoordelijk voor de kwestie Katyn zijn geweest.

Marco van der Wijk, 04-07-2010 21:22 #4
Heel indrukwekkend verhaal ik ben vorige week 5 dagen in Warschau geweest als je meer wilt weten over dit onderwerp dan is de Poolse film Katyn een echte aanrader en natuurlijk een bezoek aan het museum in Warschau: The Warsaw Rising Museum waar nu een hele indrukwekkende tentoonstelling over Katyn is.

Vanbegin, 02-02-2009 23:51 #3
Het is schandalig hoe dat men altijd van de nazi concentratiekampen spreekt en gaat bezoeken maar van de stalingoelags en wat er gebeurd is in Katyn spreekt men weinig zelf opschool aan de kinderen zwijgt men over de gruwelen van Stalin. Stalin wou in het begin van de tweede wereldoorlog een stuk van Polen en na de oorlog heeft hij toch een deel van Polen kunnen stelen met de poolse bevolking te verhuizen naar een stuk gestolen Duitsland.

D. H. Wolting, 05-08-2008 15:28 #2
Inmiddels jaren geleden heb ik een boek gelezen van een bij de massa-executies in Katyn ontsnapte gevangene.
Zowel de titel van het boek, als de naam van de schrijver ben ik vergeten.
Misschien is er iemand die me daaraan kan helpen. Mijn e-mailadres staat hierboven vermeld.
Op voorhand bedankt.
D.Wolting.

Peter de Corte, 02-07-2008 17:45 #1
Als ik alles goed gelezen heb betreffende "Katyn" tot nu toe, dan zijn er in Katyn 4243 lijken opgegraven. Van de andere soldaten is nooit iets gevonden. Dat is precies de grootste "PIJN" van de nabestaanden. Het is beter te dragen als je de waarheid weet, dan dat je in onzekerheid moet leven.

Infoteur: Sonisch
Gepubliceerd: 25-11-2006
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Oorlog
Reacties: 6
Schrijf mee!