InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Brabantse kunstschilders van de negentiende eeuw

Brabantse kunstschilders van de negentiende eeuw

Brabantse kunstschilders van de negentiende eeuw Beroemde kunstschilders zijn meestal te herkennen aan een speciale manier van schilderen of het veelvuldig toepassen van een bepaald genre. Die kenmerken passen in de regel in een tijdsbeeld hoewel er door de eeuwen heen ook altijd kunstschilders zijn geweest die hun tijdgenoten ontsprongen door vernieuwend werk. Maar kunst herkennen vanuit een bepaalde streek is niet zo makkelijk. Toch wordt bijvoorbeeld gesproken over zogenaamde Brabantse kunst. Het komt er daarbij echter vooral op neer dat het kunstschilders zijn die geboren zijn in Brabant of er lange tijd gewoond en gewerkt hebben.

Brabantse kunstschilders met opleiding in buitenland

Aan het eind van de achttiende eeuw en het begin van de negentiende volgden bijna alle uit Brabant afkomstige kunstenaars hun opleiding buiten Brabant. Brabantse kunstschilders sloten zich soms aan bij de Hollandse schilders van interieurs en genretaferelen. Schilders van de familie Knip volgden hun opleidingen in Frankrijk. Weer anderen studeerden in Antwerpen. Daarom is er weinig sprake van een bepaalde overeenkomst tussen hen met uitzondering van de gebroeders van Spaendonck die beiden vooral bloementaferelen schilderden.

Begin negentiende eeuw

Het begin van de negentiende eeuw kende twee groepen Brabantse kunstschilders waarvan de eerst geboren groep vooral actief was rond 1800 en de tweede tussen 1800 en 1820 met onder meer:

Rond 1800

NaamGeborenPlaatsGestorvenPlaats
Nicolaas Frederik Knip1741Nijmegen1808Den Bosch
Gérard van Spaendonck1746Tilburg1822Parijs
David Kleyne1753Bergen op Zoom1805Middelburg
Adriaen de Lelie1755Tilburg1820Amsterdam
Cornelis van Spaendonck1756Tilburg1839Parijs
Quirinus van Amelsfoort1762Den Bosch1820Den Bosch

Tussen 1800 en 1820

NaamGeborenPlaatsGestorvenPlaats
Jacobus Cornelis Huysmans1776Breda1859Ginneken
Josephus Augustus Knip1777Tilburg1847Berlicum
Mattheus Derk Knip1785Tilburg1845Vught
Frederik Willem Knip1788Deb Bosch1821Den Bosch
Hendrik Turken1791Eindhoven1856Luik

Oprichting tekenscholen in Den Bosch en Breda

In 1917 werd bij Koninklijk besluit bepaald dat alle grote Nederlandse steden een tekenschool moesten hebben waar gratis les moest worden gegeven. Met name in Den Bosch en Breda ontstonden scholen waar later beroemd geworden kunstenaars lessen volgden. Overigens was de Bossche tekenacademie met de naam Académie Impériale et Royale de Peinture, Sculpture et Architecture al in 1812 opgericht en werd in 1828 omgevormd tot de Koninklijke School voor Nuttige en Beeldende Kunsten. Op initiatief van die school werden in 1828 en 1839 exposities gehouden van levende kunstenaars waar ook kunstenaars van elders aan deelnamen en er zodoende een vruchtbare uitwisseling ontstond.

Vervolg negentiende eeuw

Een derde groep kunstschilders in volgorde van geboortedatum uit de negentiende eeuw was vooral actief tot het midden van de eeuw waartoe behoorden:

Tussen 1820 en 1850

NaamGeborenPlaatsGestorvenPlaats
Henricus Weingärtner1791Den Bosch1858Terheijden
Johannes Antonius van der Ven1799Den Bosch1866De Mortel
Dominicus Franciscus Dubois1800Brugge1840Den Bosch
Willem Verbeet1801Den Bosch1840Den Bosch
Petrus van Schende1806Terheijden1870Brussel
Thomas van Leen1807Den Bosch1882Den Bosch
Constantinus Cornelis Huysmans1810Breda1886Den Haag
Daniël Nederveen1811Den Bosch1891Den Bosch
Christiaan Cornelis Kannemans1812Breda1884Breda
Remigius Haanen1812Oosterhout1894Aussee
Adriana Haanen1814Oosterhout1895Oosterbeek
Jacobus van Dijc1817Waalwijk1896Oisterwijk
Barent Johannes Cornelis Weingärtner1837Oosterhout1896Oosterhout

Herleving kerkelijke kunst met kruiswegstaties

Tegen het midden van de negentiende eeuw begon in Noord Brabant een herleving van de kerkelijke kunst na ongeveer twee eeuwen weinig activiteiten op dat gebied. Vooral bij nieuw te bouwen kerken was er vraag naar kunstwerken. Temeer omdat rond 1840 de bisschoppen voorschriften uitvaardigden voor het aanbrengen van kruiswegstaties. Belangrijk in dit verband waren ook de restauraties van de Sint Jan die in 1858 aanvingen.

Ongerept landschap als onderwerp

Vanaf de eerste helft van de negentiende eeuw trok het ongerepte landschap ten noordoosten van Breda kunstenaars aan. De grote aantrekkingskracht van die streek kwam door de combinatie van stuifzand, bossen en hei. Van het gebied maakte Daniël Theodoor Gevers van Endegeest een grote hoeveelheid tekeningen welke door hun topografie nog steeds belangrijk zijn. Schilders die hier werkten waren vooral de Bredase schilders Jacobus Cornelis Huysmans, zijn zoon Constantinus Cornelis Huysmans, Remigius Haanen uit Oosterhout, zijn zwager Petrus Kiers en Henriëtte Knip. Zelfs buitenlanders streken in het gebied neer zoals de Amerikaan Eastman Johnson.

Dongen en Heeze en Vincent van Gogh

In 1864 kwam de schilder August Allebé naar Dongen en verzamelde voor korte of langere tijd steeds meer schilders om zich heen die in Dongen werkten. Ook schilders van de Haagse School als Jozef Israëls en Salomon van Witsen streken hier neer. Een ander Brabants dorp met aantrekkingskracht voor kunstenaars was Heeze. In het werk van kunstenaars uit Dongen en Heeze staat niet zozeer het landschap centraal maar meer de mens die in hun ogen op primitieve en vaak armoedige manier een bestaan probeerde op te bouwen. In dit kader hoort ook Vincent van Gogh maar hoewel hij in Brabant is geboren bracht hij maar weinig tijd door in Brabant.

Tweede helft negentiende eeuw

Een vierde groep kunstschilders was vooral actief in de tweede helft van de negentiende eeuw met kunstenaars als:

Tussen 1850 en 1900

NaamGeborenPlaatsGestorvenPlaats
Louwrens Hanedoes1822Woudrichem1905Woudrichem
Carel Jozef Grips 1825Grave1920Vught
Joseph Graven1836Den Bosch1877Rotterdam
Hendrik van der Geld1838Elshout1914Den Bosch
Gerard Leonardus van Genk1843Bergen op Zoom1870Borgerhout
Vincent Willem van Gogh1853Groot-Zundert1890Auvers-sur-Oise
Dorus Hermsen1871Den Bosch1931Den Haag
Frans Kops1873Den Bosch1951Den Bosch

Trek naar grote steden

Na 1880 raakte Brabant weer wat achterop in de kunst omdat steeds meer kunstschilders naar de grote steden trokken zoals Amsterdam. Ook kon de kunstopleiding van Den Bosch steeds minder leerlingen met talent vasthouden.
© 2016 - 2019 Rickandie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Abstracte kunst met beroemde kunstenaarsAbstracte kunst met beroemde kunstenaarsAbstracte kunst is een kunstrichting waarin objecten zodanig worden weergegeven dat ze niet de reële werkelijkheid voors…
Belgische kunstschilders met wereldwijde reputatieBelgische kunstschilders met wereldwijde reputatieBelgië kent veel beroemde kunstschilders. Vanaf de vijftiende eeuw geniet een aantal kunstschilders wereldwijd grote bek…
Antwerpen: Gouden Eeuw 1490-1530 eerste groeifaseDe ontwikkleing van de stad Antwerpen in de 16e Eeuw was grandioos. Na Parijs was Antwerpen de grootste stad ten noorden…
Kopen en verkopen van kunstKopen en verkopen van kunstEr is soms goed geld te verdienen met het kopen en doorverkopen van kunst. Dit hoeft echter lang niet altijd het geval t…
Kunst en kunstvormenKunst is een heel breed begrip. Kunst is een product van creatieve uitingen van mensen. Hierbij kan je dan weer denken a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Alles, Pixabay
  • http://www.thuisinbrabant.nl/geschiedenis/kunst/middeleeuwen-tot-ca-1550/schilderkunst
  • http://www.tijdmachinetilburg.nl/detailview.aspx?id=329
  • https://www.nrc.nl/nieuws/1993/07/30/bossche-teeken-en-schilderkunst-academie-schilderen-7191023-a841385
  • http://www.bossche-encyclopedie.nl/panden/jorisstraat,%20sint%2082.htm

Reageer op het artikel "Brabantse kunstschilders van de negentiende eeuw"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Inet Veenhuizen, 11-02-2018 17:41 #2
Kunt u mij iets vertellen over kunstschilder Huijbregs uit Breda? ik bezit nog schilderijen van hem.

Mvg,
Inet

Dr Wim Heezen, 04-02-2018 11:23 #1
L.s., weet u iets over een Brabantse kunstschilder genaamd 'Brake' uit 'rond 1888'?
Mvg
Wim

Infoteur: Rickandie
Gepubliceerd: 02-11-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Kunstschilders
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!