InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Stormschade en restauraties van de Dom van Utrecht

Stormschade en restauraties van de Dom van Utrecht

Stormschade en restauraties van de Dom van Utrecht De Dom van Utrecht is een bekende kathedraal. De bijbehorende toren is de grootste kerktoren van Nederland. Het is een constructie van honderden jaren oud. Enkele eeuwen geleden werd deze kathedraal door een storm flink beschadigd. Hierdoor is er een deel van de kerk verloren gegaan en ziet de kathedraal er anders uit dan hij er oorspronkelijk uitzag. Wat zorgde er waarschijnlijk voor dat deze kathedraal in het verleden ernstig beschadigd raakte? In welke periodes werden de kerk en toren gerestaureerd?

Stormschade & restauraties Dom van Utrecht


De bouw van de Dom van Utrecht

Men begon in 1254 met de bouw van de Dom van Utrecht. In 1517 had men de constructie van de kathedraal geheel afgerond. De bijbehorende kerktoren had de naam 'de Domtoren' gekregen en werd uiteindelijk 112,32 meter hoog. De constructie is zowel de hoogste kerktoren van Nederland als het hoogste gebouw van Utrecht.

Beschadiging aan de kerk

Op 1 augustus 1674 rond half 8 in de avond werd de Dom van Utrecht door een zware storm flink beschadigd. Deze storm raasde over heel Noordwest-Europa. Ooggetuigen zagen dat de lucht volledig verduisterd werd. Er werden grote hagelstenen waargenomen en bomen vielen om of werden uit de grond gerukt. Er raakten deze dag meerdere kerken beschadigd, waarbij de Domkerk het meest getroffen werd. Na slechts 15 minuten was de storm die onder andere boven de Dom van Utrecht raasde alweer voorbij. De lucht was toen weer geheel opgeklaard.

Beschadiging aan 'het schip' van de kerk

Tijdens de storm stortte het middenschip in dat oorspronkelijk tussen de Domkerk en Domtoren lag. Het schip van een kerk is een langgerekte ruimte die meestal in de west-oostrichting ligt. Dit was bij de Dom van Utrecht ook het geval. De Domkerk en Domtoren stonden vanwege de beschadigingen voor een lange periode gescheiden tegenover elkaar.

Een afbeelding die de schade van de Dom duidelijk illustreert. / Bron: Herman Saftleven, Wikimedia Commons (Publiek domein)Een afbeelding die de schade van de Dom duidelijk illustreert. / Bron: Herman Saftleven, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Type storm

Meteorologen dachten in lang dat de beschadigingen door een tornado of windhoos aangericht waren. In 2017 ontstond er een nieuwe theorie; onderzoekers (Gerard van der Schrier en Rob Groenland van het KNMI) kregen namelijk het vermoeden dat er tijdens de storm een zogenaamde 'boogecho' plaatsvond. Dit is een weersverschijnsel met onder andere allerlei valwinden. Boogecho's kunnen wel honderden kilometers breed zijn. De onderzoekers ondersteunen de boogecho-hypothese aan de hand van tekeningen en schilderijen die uit deze periode stammen. De inwoners van Utrecht hadden namelijk de schade die deze storm heeft aangericht op deze manier goed vastgelegd. Deze afbeeldingen konden onderzoekers daarom goed analyseren. De resultaten van het onderzoek zijn te vinden in hun publicatie 'Natural Hazards and Earth System Sciences' (2017).

Restauraties aan de Domkerk

In 1850 begon men aan de restauratie van de kerk. Dit gebeurde onder de leiding van architect N.J. Kamperdijk. In 1875 werd hij opgevolgd door F.J. Nieuwenhuis. Laatstgenoemde was het niet mee eens met nieuwe ideeën van regeringsadviseurs over hoe de bedaking van de kooromgang eruit zou moeten zien. Er kwam tijdelijk geen subsidie meer binnen waardoor het werk moest worden stilgelegd. Pas in 1921 toen er een nieuwe architect voor het project werd aangenomen (D.F. Slothouwer) begon men opnieuw met de restauratie. Onder leiding van deze architect werden zowel delen van het exterieur als het interieur van de kerk vernieuwd.

Weerbestendigheid

Tussen 1979 en 1988 werden grote delen van de kerk opnieuw gerestaureerd. Men kwam er namelijk achter dat de materialen die eerder werden gebruikt tijdens restauraties niet weersbestendig waren. Tijdens deze restauratie met weersbestendig materiaal werden ook de gotische kenmerken aangepakt. De gotische elementen waren bij eerdere restauraties nog niet afgerond.

Huidige periode

Tegenwoordig wordt de Domkerk in verschillende fases gerestaureerd om de oorspronkelijke staat van de kerk zoveel mogelijk te behouden.

Restauraties aan de Domtoren

Omdat de Domtoren tijdens de storm van 1674 intact was gebleven, hoefde de toren niet eerder gerestaureerd te worden. Een storm in 1836 beschadigde de toren slechts minimaal. De grootste herstelwerkzaamheden vonden uiteindelijk pas tussen 1901 en 1931 plaats. In 2004 werd het middenschip opnieuw gebouwd waardoor de Domtoren wederom met de Domkerk verbonden werd.
© 2020 Island, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Domtoren van UtrechtDe Domtoren van UtrechtUtrechts grootste symbool is de Domtoren, die door vele mensen als attractie wordt bezocht. De toren staat in het centru…
Pandhof van de Dom: Utrechtse MiddeleeuwenPandhof van de Dom: Utrechtse MiddeleeuwenDe kerktoren is stukken bekender, maar kenners vinden de pandhof van de Utrechtse Dom eigenlijk mooier. Ja, misschien ze…
Toeristisch dagje uit in de stad UtrechtUtrecht wordt ook wel de Domstad genoemd. Veel toeristen bezoeken elk jaar deze stad in het midden van het land. Wellich…
Noodweer en tornado´s: StormjagersNoodweer en tornado´s: StormjagersWat zijn stormjagers? Wat zijn meteo stormjagers? Gaan stormjagers op pad zodra er noodweer ontstaat? Waarom jagen storm…
Tornado, verwoestend natuurverschijnselOm de zoveel tijd wordt de wereld opgeschrikt doordat er weer een tornado is geweest die zeer veel verwoesting heeft aan…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: H. van Kessel, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • https://www.duic.nl/algemeen/bbc-schrijft-nieuwe-verklaring-instorten-domkerk/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Schip_(bouwkunst)
  • https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Dom_van_Utrecht
  • https://www.digibron.nl/search/detail/012dc65749e7fba7bfe58a4d/domkerk-terug-van-weggewaaid
  • Afbeelding bron 1: Herman Saftleven, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Stormschade en restauraties van de Dom van Utrecht"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Island
Gepubliceerd: 24-01-2020
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!