InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Feestdagen > Carnaval vieren in Limburg

Carnaval vieren in Limburg

Carnaval vieren in Limburg Het carnaval zoals we dat in Brabant en Limburg vieren, is eigenlijk voortgekomen uit het Rijnland, waar al in 1823 de eerste carnavalsoptocht werd gehouden. De viering van carnaval vindt plaats aan de vooravond van de vastentijd. In Limburg is daarom de benaming ‘vastelaovend’ gebruikelijk. Op carnavalsdinsdag tegen middernacht zijn de festiviteiten weer voorbij. Oudere carnavalsvierders halen op Aswoensdag traditiegetrouw in de kerk nog een askruisje. Daarmee geven ze aan dat ze berouw hebben van hun zonden. Niet zelden gaat dat gepaard met een enorme kater. Boven de grote rivieren wekken de drie dolle dagen vaak de nodige verbazing en onbegrip. Maar met name in Brabant en Limburg zijn de drie carnavalsdagen bij velen het hoogtepunt van het jaar. Maar wat is de herkomst van die traditie van optochten, drinken en feesten eigenlijk?

Wat is carnaval?

Carnaval is een zeer oude traditie uit voor-christelijke, heidense tijden. Het dragen van maskers verbeeldt de omgang met de negatieve krachten en heidense goden. Aan het einde van de winter werden de boze geesten verdreven en de komst van de lente gevierd. Carnaval vieren vond dus zijn oorsprong in het uitdrijven van de winter en de overwinning van de lente. Carnaval gaat van oudsher gepaard met gemaskerde optochten en fratsen.

Toen met de komst van het katholieke geloof de verering van heidense goden werd verboden, bleven de mensen toch feesten, zij het vanaf toen in het geheim en gemaskerd zodat men hen niet herkende. Later ging de katholieke kerk toch overstag en werd van de gemaskerde feesten een katholiek gebruik gemaakt. Er werd een link gelegd met de erop volgende vastentijd, vandaar die Limburgse benaming “Vastelaovend”.

Wanneer vieren we Carnaval?

Het carnavalsseizoen begint officieel al op 11.11 om 11:11 uur en eindigt op de dinsdag voor Aswoensdag om middernacht. Met Aswoensdag begint de christelijke vastentijd. Dit heeft een puur religieuze betekenis, maar historisch gezien is het de tijd dat de wintervoorraden uitgeput raakten en men het met minder moest stellen om de tijd tot de eerste lenteoogsten te overbruggen. De Duitse benaming Fast-nacht duidt dus op de overgang naar de erop volgende vlees- en vetvrije periode.

Carnaval vieren in Brabant en Limburg

Het carnaval in Brabant en vooral in Limburg heeft kenmerken van het Rijnlandse carnaval, meer precies met het carnaval in Keulen waar al in 1823 de eerste carnavalsoptochten plaatsvonden. Keulen was in die dagen in handen van de Pruisen. Tijdens het carnaval staken de inwoners van Keulen de draak met het Pruisisch en zeer militaristisch ingesteld gezag.

De carnavalisten gingen nep-uniformen dragen, richtten gardes op en deelden nep-onderscheidingen uit. Zij brachten de militaire groet niet zoals gebruikelijk met hun rechterhand gestrekt tegen de rechterslaap, maar strekten hun rechterhand omgekeerd naar hun linkerslaap.

Waarom verkleden en schminken met carnaval?

Zoals hierboven al een aantal malen is aangegeven, was het onherkenbaar zijn in de carnavalsgebruiken altijd van essentieel belang:
  • onze heidense voorouders maakten zich onherkenbaar voor de katholieke autoriteiten die immers de heidense carnavalsgebruiken verboden;
  • in het Rheinland (Keulen) stelden de maskers en vermommingen de burgers in staat om de Pruisische overheersers belachelijk te maken zonder herkend te worden.

Om die redenen was het masker lange tijd erg in trek. Als gemaskerde carnavalist kan je op mensen toestappen waaraan je een hekel hebt en hen met verdraaide stem belachelijk maken of eens duchtig de waarheid vertellen. Niemand weet immers wie je bent.

Schminken in plaats van een masker

Ook anno 2012 spelen zogenaamde “auw viewer” (oude wijven) nog een voorname rol tijdens de carnavalsdagen. Vermomd in oude kleren trekken ze rond, bezoeken de kroegen, bedelen om een drankje, kruipen bij mannelijke cafégasten op schoot en maken hen belachelijk. Maar omdat maskers niet altijd prettig zitten en bovendien een belemmering zijn bij het consumeren van (alcoholische) dranken, is tegenwoordig ook het schminken erg in trek. En per slot van rekening bereiken we daarmee eenzelfde effect: onherkenbaar zijn.
© 2012 - 2019 Serkozy, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Carnaval: 11, 12 en 13 februari 2018Carnaval: 11, 12 en 13 februari 2018De datum van carnaval wordt berekend op basis van de datum van Pasen. Na het carnavalsfeest werd er namelijk van origine…
Christelijke Feestdagen: CarnavalCarnaval, een van de gezelligste feesten in Nederland, zeker in het zuiden van het land. Lees hier meer over het ontstaa…
Carnaval vieren in NederlandCarnaval vieren in NederlandIn Nederland wordt carnaval voornamelijk onder de rivieren gevierd en in België vrijwel overal. We hebben het hier verde…
Wanneer is het Carnaval en Carnavalsvakantie in 2017Wanneer is het Carnaval en Carnavalsvakantie in 2017Jaarlijks vieren vele Nederlanders carnaval. Carnaval wordt echter niet ieder jaar op de zelfde datum gevierd. Wel valt…
Carnaval in België: Aalst carnavalCarnaval wordt in België voornamelijk gevierd in Aalst, een stad in Oost-Vlaanderen die gekend staat als dé carnavalstad…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skeeze, Pixabay
  • Dagblad DL

Reageer op het artikel "Carnaval vieren in Limburg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Serkozy
Laatste update: 16-10-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Feestdagen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!