InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Het schrift van de Maya's, een boeiend verhaal!

Het schrift van de Maya's, een boeiend verhaal!

Het schrift van de Maya's, een boeiend verhaal! De Maya's waren een unieke en machtige beschaving. Ze laten dit zien in talrijke ruïnesteden en hun fraai bewerkte stenen die men verborgen had in de tropische wouden. Ook hun unieke schrift sprak tot de verbeelding. Het schrift was complex omwille van eindeloze combinaties van gliefen of tekens. Toen de Spanjaarden de Maya's overwonnen hadden, werd heel wat geschreven bronnenmateriaal door hen vernield. Er zijn tal van Mayaboeken verbrand. De 'Popol Vuh', laat ons alsnog een glimp zien van wat de Maya's ooit dachten en waarin ze ooit geloofden.

Het schrift van de Maya's

Eindeloze combinaties van tekens

De Maya's waren niet de eerste Meso-Amerikanen die een schrift hadden ontwikkeld. Deze eer viel wellicht de Olmeken te beurt. Hun schrift was van hoog niveau en van groot belang. Het bestond uit meer dan achthonderd 'gliefen' of tekens. Sommige gliefen stonden voor hele woorden of ideeën, andere gliefen stonden voor losse medeklinkers. Door deze complexiteit kan men het Maya-schrift vergelijken met hiërogliefen of het hedendaags Chinese schrift.

Men kon de verschillende tekens van het Maya-schrift eindeloos combineren waardoor men tot completere of complexere symbolen kwam. Dit eindeloos combineren, zorgde ervoor dat het een moeilijk systeem werd waarbij woord en beeld maar ook beeld en geluid door elkaar heen liepen.

Waarop schreef men?

De Maya's hakten hun tekens in stenen stèles. De meeste tekens werden geschreven binnen een vierkante of rechthoekige vorm, die ook een cartouche genoemd wordt. Er werd ook geschreven op vellen papier die meters lang konden zijn en als een harmonica werden opgevouwen. Het papier maakten ze zelf. Ze gebruikten hiervoor vezels van een vijgenboom. De vezels werden bedekt met een laag pleisterkalk om een glad oppervlak te krijgen.

De tekens of gliefen werden met zwarte of rode verf aangebracht. Rondom de boeken was er een houten omslag. Ook jaguarhuid werd als omslag rondom de boeken gebruikt.

Waarover schreef men?

De Maya's schreven over zaken zoals bondgenootschappen, oorlogen, huwelijken, enz. Maar men noteerde eveneens de namen van de personen die aan de beurt waren om koning te worden. Namen zoals Vogel-Jaguar, Rokende Eekhoorn en Stormachtige Lucht kwamen voor op de vele stèles. Een bijzondere heerser kreeg een bijzondere stèle. Zo was er de heerser Cauac-Lucht die een tien meter hoge stenen stèle kreeg waarop hij afgebeeld werd in schitterende ceremoniële gewaden.

De Maya's noteerden eveneens zaken in verband met numerologie, de kalender, geschiedenis en genealogie. Veel van deze boeken werden echter verbrand door de Spaanse bezetters. Er bleven slechts vier originele teksten over.

Verschijning van een voorouder. De verhalen van hen staan beschreven in de Popol Vuh. / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Verschijning van een voorouder. De verhalen van hen staan beschreven in de Popol Vuh. / Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Popol Vuh, een erfgoed aan scheppingsverhalen en legenden

Spaanse kopie

Een dominicaanse broeder kreeg een collectie van de mythen en legenden van de Maya's in handen. Hij schreef deze mythen over in het Spaans. De kopie werd de 'Popol Vuh' genoemd. 'Popol' betekent 'mat' en 'Vuh' betekent boek. Het boek beschreef de oorsprong van het 'K-iche'-koninkrijk Q'umarkaj. Het boek begon met het verduidelijken van de mythes van de Maya's. Vervolgens beschreef het zaken die hun voorvaderen ooit deden of beleefden.

Wat stond er in de Popol Vuh?

De Popol Vuh is ingedeeld in vier delen. In het eerste deel kan men de scheppingslegende van de Maya's lezen die begint met het ontstaan van de aarde en overgaat naar een poging om de eerste mens te scheppen. Deze poging mislukt echter.

In het tweede deel kan men verhalen lezen over Ixbalanqué en Hunahpu. Dit waren twee broers die heel wat heldendaden hadden uitgevoerd. Zo versloegen ze de vogelman en zijn twee zonen en namen ze wraak voor hun vader door de onderwereld te onderwerpen.

Het derde deel gaf meer informatie over de onderwereld. In het vierde deel beschreef men vervolgens de levensloop van de voorouders waarin men aandacht vestigde op oorlogen, migraties en veroveringen om vervolgens de verschillende leiders in chronologische volgorde te zien staan.

De kalender van de Maya's

Twee systemen

De kalender van de Maya's omvatte net zoals bij de Azteken twee systemen om de dagen van het jaar te tellen. Het ene systeem bestond uit een zonnejaar met 365 dagen, verdeeld over achttien maanden van telkens twintig dagen, met vijf extra dagen die als ongunstig werden beschouwd. Het andere systeem had religieuze doeleinden en bestond uit een jaar van 260 dagen. Alleen priesters konden dit systeem interpreteren. Mensen gingen hen dan ook raadplegen bij belangrijke gebeurtenissen.

De Mayakalender / Bron: MBisanz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)De Mayakalender / Bron: MBisanz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
De tijd, van groot belang
Maya's waren geobsedeerd door de tijd. Ze aanbaden die dan ook. Ze beschouwden jaren en dagen als levende goden die vereerd moesten worden. Ook moesten ze ervoor zorgen dat ze gunstig gezind waren. De god van iedere datum droeg de last van die datum in een eindeloze optocht. De Maya's zagen de wereld voortgaan in Grote Cyclussen van duizenden jaren die eindigden met vernietiging en wedergeboorte. Elke cyclus duurde 5200 jaar lang. De Grote Cyclus zou volgens verschillende geleerden begonnen zijn op 13 augustus 3114 v.Chr.

De Lange Kalender

De Maya's bedachten een notatiesysteem, de Lange Kalender genoemd, om te bepalen hoeveel dagen er verstreken waren sinds het begin van de huidige Grote Cyclus. Wij delen de tijd in volgens eeuwen en decennia. De Maya's deelden de tijd in volgens Bak'tun, K'atun, Tun, Winal en K'in.

BenamingTijdspanne
Bak'tun ongeveer 40 jaar
K'atun ongeveer 20 jaar
Tun360 dagen of ongeveer een jaar
Winal20 dagen of een Maya - maand
K'inéén dag

De data kwamen dan ook veelvuldig voor op de vele stenen stèles.

Lees verder

© 2016 - 2019 Pops, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De geschiedenis van de kalenderDe kalender heeft alles te maken met astronomie. Een jaar is precies de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te…
Rongorongo, het geheimzinnige schrift van het PaaseilandHet Rongorongo is een geheimzinnig schrift, dat we vinden op objecten afkomstig van het Paaseiland. Het ontcijferen erva…
Krasloten: de December KalenderKrasloten: de December KalenderDe December Kalender van krasloten is een kraslot waar je 31 dagen lang plezier van hebt. Dit grote kraslot, dat je voor…
De beschaving van de Maya’sDe beschaving van de Maya’sVele eeuwen geleden was er in wat nu Midden-Amerika is, een beschaving die veel kennis had van wiskunde en astronomie. D…
Hiërogliefenschrift en hiëratisch schrift uit Oude EgypteHet schrift uit de tijd van het Oude Egypte was een beeldschrift dat bestond uit hiërogliefen. Hiëroglyfe is afkomstig u…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Adamt, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Reizen door de tijd : Maya's, Inca's en Azteken, Peter Ackroyd, uitgeverij Mamphis Belle, 2005, ISBN 90 45 90114 5
  • Afbeelding bron 1: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)
  • Afbeelding bron 2: MBisanz, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Het schrift van de Maya's, een boeiend verhaal!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Pops
Laatste update: 22-01-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!