InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > De ontdekking van Amerika door de Vikingen (saga)

De ontdekking van Amerika door de Vikingen (saga)

Op school wordt ons geleerd dat Columbus de eerste Europeaan is die Amerika ontdekt heeft, soms wordt erbij vermeld dat er ook mogelijk Vikingen kunnen hebben geleefd, maar hier wordt niet verder op ingaan. Ik begrijp goed dat Columbus een belangrijker aspect is dan de Vikingen wat betreft Amerika, omdat hij voor een golf van kolonialisering zorgde, maar het is onzin om te denken dat hij de eerste Europeaan was die dit land ontdekt heeft!

Expeditie van Björn Herjulfsson

De Groenlandsaga’s vertellen ons dat omstreeks het jaar 985 een jonge boer en zeevaarder, Björn Herjulfsson, op zoek ging naar zijn ouders die zich hadden aangesloten bij de expeditie van Rode Erik naar Groenland. Toen hij dit te horen kreeg ging hij onmiddellijk op weg om zijn ouders op het eiland van Erik te zoeken (Groenland). De reden waarom hij zijn ouders achterna ging was omdat hij altijd de winter doorbracht onder vaderlijk dak. Hij zei tegen zijn bemanning: ‘Onze tocht moge allen dwaas lijken, omdat tot nog toe nog niemand van ons in de Groenlandse zee is gekomen’.

Vanuit IJsland liet hij de zeilen hijsen en voer naar het onbekende land (Groenland!!). Hij wist alleen dat dit land in de westelijke richting lag en dat het land met bergen en gletsjers uit zee zou opdoemen. Langzaam ‘verdronk’ IJsland achter hen en hij had 3 dagen een voorspoedige vaart. Na deze 3 dagen nam de gunstige wind af en zette er mist op, waarna een storm vanuit het noorden opstak. Enkele dagen later kwam de zon weer tevoorschijn en kon Björn de windstreken bepalen. Ze zeilden een hele dag en een hele nacht door. Toen zagen ze land en onmiddellijk werd geconstateerd dat dit land Groenland niet kon zijn, omdat het niet voldeed aan de juiste omschrijving. Om een beter beeld van het land te krijgen ging hij langs het land varen. Hij constateerde dat ‘het land geen bergen had, maar wel wouden en heuvels’. Ze lieten het land bakboord (links) liggen en voeren verder langs het land. Na 2 dagen doorvaren werd er aangenomen dat dit land evenmin Groenland kon zijn, want in plaats van gletsjers was het land vlak, bedekt met wouden. Nogmaals voeren Björn en zijn manschappen door, 3 dagen en nachten. Ten slotte kwam een land dat hoog en bergachtig was, met gletsjers uit de zee rijzen, maar ook ditmaal schudde Björn zijn hoofd. 4 dagen zeilen later verscheen eindelijk het land uit de zee waarover Björn met een tevreden stem zei: ‘Dit ziet er net zo uit als Groenland is beschreven – laten we hier aan wal gaan.’

Diezelfde avond bereikten zij een landtong waar ze aan land konden gaan. ‘En op die landtong woonde Björns vader… en Björn bleef bij hem, zijn leven lang. En nadat zijn vader gestorven was, leefde hij er zelf.’
Na de dood van zijn vader ging Björn naar Noorwegen en verbleef daar enige tijd, aan het hof van jarl Erik (niet Rode Erik!!). Men verweet Björn dat hij nooit ergens aan land was gegaan. Terug in Groenland sprak hij uitvoerig over zijn ontdekkingsreis en daarbij zijn ervaringen van de reis. Ook Rode Erik en zijn zoons hoorden van Björns ontdekkingen en omdat de sibbe(=clan) van Rode Erik op Groenland toch al het bevel voerden, was het niet meer dan vanzelfsprekend dat de oudste zoon (Leif Eriksson) de taak op zich nam om het een ander na te gaan. Hij kocht het schip van Björn en bemande het met 35 koppen en voer uit naar het zuidwesten, om de kusten die Björn had beschreven en gezien op te sporen. 15 jaar nadat Björn was uitgegaan om zijn vader te vinden. Dat wil zeggen omstreeks het jaar 1000, dus 500 jaar vóór Columbus.

Expeditie van Leif Eriksson

Leif Eriksson ging met zijn bemanning de zee op en ‘kwamen allereerst op het land dat Björn en de zijnen als laatste hadden gezien’. Ze naderden de kust, zetten een bootje uit en roeiden aan wal. Het land bleek woest, zonder gras, een land van stenen en gletsjers waar Leif ‘geen begeerlijke zaken’ kon ontdekken. Hij doopte het ‘Helluland’ (=land van platte stenen) en keerde met zijn mannen terug naar zijn schip en voer verder volgens de beschreven route van Björn. Hij vond ook het tweede land waarover Björn had verteld. Hier straalden de Vikingen al wat warmte tegemoet. De kuststrook bestond uit fijnkorrelig blank zand, waarachter onafzienbare donkergroene bossen zich uitstrekten. Leif knikte en zei: ‘Dit land moet een naam dragen die bij zijn uiterlijk past. Laten wij het Markland (=woudland) noemen.’

Opnieuw voer Leif en zijn bemanning met een sterke noordoostelijke wind twee dagen over zee. Weer doemde land op. Ze hielden erop aan en bereikten een eilandje voor de kust. Daar namen zij het wonderbaarlijke waar, waarover Leif Eriksson na zijn terugkeer altijd weer sprak. Zij knielden neer, ‘pakten met hun handen het bedauwde gras, likten eraan en vonden dat ze nog nooit zo iets zoets hadden geproefd’.

Daarna zeilden ze door de zeestraat tussen het eiland en een kaap die in het noorden in zee naar voren stak, waadden naar het land, ontdekten een rivier, die uit een meer kwam, haalden hun leren zakken van boord en besloten hier en nergens anders te overwinteren. ‘Noch in de rivier, noch in de zee was gebrek aan zalm, het waren grotere zalmen dan ze ooit eerder hadden gezien. Het land zag er zo aanlokkelijk uit dat zij meenden dat het vee hier zelfs ’s winters geen bijvoer nodig zou hebben. Het vroor niet en het gras verdorde nauwelijks. Ook was er niet zoveel verschil tussen dag en nacht als op Groenland of IJsland.’
Toen zij huizen hadden gebouwd verdeelde Leif – volgens de woorden van de saga ‘een grote, sterke man, die in elk opzicht een verstandige leider was’ – zijn bemanning in twee groepen. De een bleef in het kamp terwijl de andere erop uit trok om het land the exploreren. Op een avond miste men een van de uitgetrokken mannen, de Duitser Tyrkir, die al sinds vele jaren bij de sibbe van Erik leefde en zoveel als Leifs ‘pleegvader’ – een vaderlijke mentor – was geworden. Leif maakte zich zorgen toen Tyrkir niet op tijd terugkeerde, en maakte zich met twaalf man gereed om hem te zoeken. Maar ze waren nauwelijks op pad gegaan of Tyrkir kwam hen al tegemoet, maar wat was er aan de hand? De kleine man met zijn platte gelaat vol zomersproeten en leek helemaal buiten zichzelf. Hij rolde met zijn ogen, trekkebekte dat het een aard had en kon pas na langdurig vriendelijk toespreken worden overgehaald in de Vikingtaal te vertellen wat er met hem aan de hand was. Wat Leif te horen kreeg klonk dan ook heel onbegrijpelijk, Tyrkir had wijnstokken gevonden. ‘Is dat werkelijk waar, pleegvader?’ vroeg Leif. ‘Zeker is dat waar,’ antwoordde Tyrkir, ‘want ik ben zelf opgegroeid in een land waar aan druiven noch wijnranken gebrek is.’ Na deze spectaculaire ontdekking liet Leif het schip voor de thuisvaart gereedmaken. Met een lading timmerhout aan boord en een volgbootje vol wijnranken kozen ze weer zee- ‘en hadden gunstige wind, tot ze Groenland konden zien en de bergen onder de gletsjers.’ Maar eer ze in zee staken had Leif het land, dat hij had ontdekt ‘een naam naar zijn aard’ gegeven – Vinland (=wijnland) noemde hij het.

Expedities van Thorwald en Thorstein

De Groenlandsaga deelt mee dat Leif, die na zijn thuiskomst de bijnaam ‘De Gelukkige’ kreeg, de leiding over de volgende expeditie overliet aan zijn broer Thorwald. Hij bereikte Vinland veilig en wel volgens schema. Hij liet het land systematisch onderzoeken en het land bleek te voldoen aan Leifs’ beschrijvingen. Blanke stranden, vruchtbare riviervalleien, en dichte bossen. Maar geen spoor van bevolking – tot de mannen Thorwald na enige tijd een verlaten korenschuur ontdekten. Pas na twee overwinteringen zagen zij ook de bijbehorende mensen: negen inboorlingen in drie met huiden bedekte boten. Acht van de negen sloegen ze dood; de negende ontsnapte en alarmeerde zijn stamgenoten. Niet veel later kwam een heel eskader kanovaarders opduiken en overdonderde de aan de rivieroever bivakkerende Groenlandse Vikingen. Zonder zich een gevecht van man tot man te wagen beschoten de indianen de Vikingen met een storm van pijlen, waarvan één Thorwald dodelijk trof. Hij werd door zijn bemanning begraven op een landtong. Daarna belaadden zij hun schip met druiven en hout en keerden na een afwezigheid van bijna drie jaar op Groenland terug. Na Thorwald probeerde ook Thorstein, een andere broer van Leif, het legendarische Vinland te bereiken. Maar deze expeditie (waaraan misschien de intussen vergrijsde Erik de Rode heeft deelgenomen) was geen geluk beschoren. Harde tegenwinden dreef het schip uit koers, zodat ze wekenlang op zee rondzwierven en ten slotte blij waren dat ze – teleurgesteld maar heelhuids – weer in Groenland aan wal konden gaan. Dit moet omstreeks het jaar 1006 zijn geweest.
© 2011 - 2017 Martijnw, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De ontdekking van AmerikaOp de middelbare school leren we meestal dat Columbus Amerika in 1492 ontdekte. Maar is dit wel waar?
Het Ei van ColumbusHet Ei van ColumbusHet Ei van Columbus; wat is dat eigenlijk? Iedereen heeft wel eens van Het Ei van Columbus gehoord, maar er zijn er maar…
De Vikingen en de VikingtochtenDe Vikingen en de VikingtochtenDe Vikingen waren een aantal eeuwen geleden een berucht volk vanwege de plunderingen die zij uitvoerden. Ze kwamen uit S…
De Vikingen: echte ontdekkingsreizigersDe Vikingen: echte ontdekkingsreizigersDe Vikingen waren uitmuntende zeelui en ontdekkingsreizigers. Dit zorgde ervoor dat ze een breed terrein veroverde. Ook…
Beroemde reizen - OntdekkingsreizigersBeroemde reizen - OntdekkingsreizigersWie ontdekte Amerika, maar dacht eerst dat het Indië was? Wie voer als eerste om Afrika naar India? Welk deel van de wer…
Bronnen en referenties
  • Bron: De Vikingensaga – Rudolf Pörtner (origineel: Die Wikingersaga)

Reageer op het artikel "De ontdekking van Amerika door de Vikingen (saga)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Martijnw
Laatste update: 31-10-2011
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!