InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mythologie > Het ongrijpbare Atlantis

Het ongrijpbare Atlantis

Het ongrijpbare Atlantis Atlantis is van alle tijden. In de meeste culturen heeft dit eilandenrijk een rol gespeeld in de sagen en legenden. Plato deed zogezegd als eerste verslag. Dit verzonken continent symboliseert – toen en nu – voorspoed en vooruitgang. Wellicht is dat de reden waarom de mens er door de eeuwen heen zo hardnekkig in is blijven geloven. Historisch gezien is er immers geen enkel bewijs dat Atlantis ooit bestaan heeft. Van een teloorgang zou dus al helemaal geen sprake kunnen zijn. Als we Plato mogen geloven, symboliseert Atlantis volmaakte harmonie. Een eiland waar alle mensen gelukkig zijn en in vrede werken aan een technologisch hoogontwikkelde samenleving. Ook in deze tijd is dat een nobel streven dat het waard is een plekje te verwerven in het collectief bewustzijn.

Lag Atlantis toch in Griekenland?

Inhoud


Atlantis – de mythe

Plato (427-347 v.C.) heeft er in zijn tijd voortdurend op gewezen dat zijn verhalen over Atlantis geen verzinsels zijn. In Timaeus en Critias maakt hij gewag van een oorlog tussen Atlantis en Athene. En hij heeft het uiteraard over Solon, de Griekse staatsman die tijdens zijn omzwervingen in Egypte allerlei wetenswaardigheden omtrent het verzonken eilandenrijk had vernomen. Plato noemde Atlantis zelfs een continent. De eilanders zouden achter de ‘Zuilen van Hercules’ hebben gewoond, de huidige Straat van Gibraltar. Dat roept uiteraard vragen op over de ligging van Atlantis, volgens Plato een oord met bergen, rivieren, kortom alles wat men in een ‘gewoon land’ ook zou aantreffen. De ringvormig gebouwde hoofdstad zou op een heuvel hebben gelegen met een Poseidontempel als religieus centrum.

Aards paradijs

De vraag is door welke personen of gebeurtenissen Plato zich nog meer liet inspireren. Volgens hem zou Atlantis door een natuurramp van de aardbodem zijn verdwenen. Plato is een belangrijke, zo niet de enige informatiebron als het gaat om Atlantis. Volgens sommige onderzoekers liet hij zich ook inspireren door aardbevingen die zich op verschillende Griekse eilanden hadden voorgedaan, en zelfs door het eveneens mythische verhaal over zondvloeden. Er doen allerlei speculaties de ronde over de ligging van Atlantis, dat volgens Plato groter zou zijn dan Noord-Afrika en Klein-Azië samen.

Is Atlantis een mythe?

Er zijn vermoedens dat Atlantis mogelijk in de Atlantische Oceaan heeft gelegen, wellicht zelfs voor de kust van Florida, waar op de zeebodem aanwijzingen zijn gevonden over een verdwenen cultuur, maar niet meer dan dat. Typisch is het paradijselijke karakter van Atlantis. Plato spreekt over 'voedsel in overvloed’, ‘veel natuurlijke hulpbronnen’ en ‘sappige weiden met een keur aan vee’, en een bevolking die in ‘volstrekte harmonie’ met zichzelf, met elkaar en met de omgeving leefde. Dat doet menigeen de wenkbrauwen fronsen, vooral door het utopische karakter van dit soort beschrijvingen. Het heeft immers alle ingrediënten van een mythe.

Of toch Griekenland?

In Criteas vertelt Plato dat Atlantis conform de huidige tijdrekening ongeveer 9500 v.C. werd weggevaagd door een zondvloed. En dat volgens Egyptische priesters pakweg 9000 jaar vóór Solon een oorlog zou hebben gewoed tussen Atlantis en Athene, terwijl er pas rond 2000 v.C. sprake is van ‘de oude Grieken’ zoals wij hen uit de overleveringen kennen.

Griekse goden

Ook is het wonderlijk dat Atlantis de aandacht had van de Griekse goden. Het zou dus best kunnen dat het mythische eiland simpelweg deel uitmaakte van het huidige Griekenland. En dat die oorlog niet 9000 maar 900 vóór Solon heeft plaatsgevonden, ongeveer 1500 v.C. Santorini werd in die periode geteisterd door vulkaanuitbarstingen. Mogelijk was Atlantis een Grieks eiland met een in alle opzichten geïdealiseerde samenleving. In elk geval zou dat de verklaring kunnen zijn van de hegemonie van de Griekse goden op dat eiland.

Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Waar ligt Atlantis?

Toch houdt Plato in zijn verhandelingen hardnekkig vol dat in de genoemde oorlog Atlantis een heel eind van Athene vandaan lag. Zelfs achter de ‘Zuilen van Hercules’, ofwel de Atlantische Oceaan. De oude Grieken beschouwden de ‘wereld achter de Zuilen’ echter als een allesomvattende zee, die zover reikte dat het buiten het kenbare lag. Een wereld die nog ontdekt moest worden. In dat licht bezien kon Atlantis overal hebben gelegen, zelfs in India. Wereldwijd zijn er talrijke hypothesen gevormd over de mogelijke ligging van het mythische continent. Variërend van Scandinavië, de Noordzee, de Azoren tot Cuba, Spanje en Antarctica. Van een wetenschappelijke onderbouwing is tot nu toe echter nog geen sprake.

Ongrijpbaar

Atlantis is nog steeds zo ongrijpbaar als Eldorado, een geïdealiseerde samenleving op een fictief eiland, ofwel Utopia. Hoewel... de Griekse filosoof Plato was zeer stellig, zeer serieus als het om Atlantis ging. Hetzelfde geldt voor Madame H.P Blavatsky in haar De geheime leer. Ook zij beweerde dat Atlantis geen verzinsel is, waarbij ze zich baseerde op de kronieken van de oude Grieken. Tegenwoordig blijft 'de hoop' volop knagen. Het noopt menigeen – van wetenschapper tot avonturier – tot een naarstige zoektocht.

Lees verder

© 2013 - 2017 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De legende van AtlantisDe legende van AtlantisAtlantis, de legendarische stad waarvan het bestaan erg in twijfel wordt getrokken. Tot op de dag van vandaag is Atlanti…
Atlantis de gezonken stadAtlantis de gezonken stadElfduizend jaar geleden lag er een wonderlijk eiland in de Atlantische Oceaan. De bewoners waren hun tijd ver vooruit. T…
Atlantis ontdekt! Of toch nog niet?Al eeuwenlang houdt de verdwenen beschaving van Atlantis de gemoederen bezig van vele onderzoekers. De legende vertelt d…
Santorini in bewegingSantorini in bewegingSantorini, ook wel Thira of Thera genoemd, is het meest Zuidelijke eiland van de Cycladen. Het eiland verschilt behoorli…
Egyptische mythen: over Ra, Aton, Osiris, Isis, Horus e.aEgyptische mythen: over Ra, Aton, Osiris, Isis, Horus e.aIn het oude Egypte speelden mythen over goden een belangrijke rol. Een mythe zou men, in godsdiensthistorische zin, kunn…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Jarmoluk, Pixabay
  • 'Enigma – Die grossen ratsel unserer Welt', Media Verlag GmbH, 2002
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Atlantis
  • http://www.filosofie.nl/plato/index.html
  • Afbeelding bron 1: Reliv International, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Reageer op het artikel "Het ongrijpbare Atlantis"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 18-02-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mythologie
Special: Verdwenen paradijzen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!