InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mythologie > De hardnekkige mythe van het gevleugelde paard

De hardnekkige mythe van het gevleugelde paard

De hardnekkige mythe van het gevleugelde paard Mythische wezens zijn van alle tijden en culturen. Ontsproten aan de fantasie geven ze op hun beurt de menselijke verbeelding vleugels. Een van die wezens is het vliegende paard, al dan niet met een hoorn op het voorhoofd. Door de eeuwen heen hebben talloze schilders en andere kunstenaars zich ermee beziggehouden en van het gevleugelde paard een thema gemaakt. De vraag werpt zich op waarom de mens door de tijdsgewrichten heen deze gevleugelde dieren zo belangrijk vond. Het antwoord op die vraag ligt meestal in de mythen zelf verborgen.

Griekenland

Inhoud


Pegasus – het meest bekende gevleugelde paard

Gevleugelde paarden komen in alle vroege culturen voor. De Vikingen hadden Sleipnir, het paard waarmee Odin tussen hemel en aarde pendelde. Volgens een islamitische legende werd de profeet Mohammed tijdens een van zijn visioenen op het gevleugelde paard Boerak naar Jeruzalem gebracht.

Gevleugeld paard / Bron: Auyon, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Gevleugeld paard / Bron: Auyon, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Wonderpaard
Al deze luchtpaarden uit vervlogen tijden moeten het echter afleggen tegen Pegasus, het wonderpaard uit de Griekse mythologie. Zelfs de eenhoorn kan daar niet tegenop, de variant van het vliegende paard waarmee de mythologische geschiedenis van de meeste volkeren doorspekt is.

Het Germaanse luchtpaard Sleipnir

De IJslandse historicus Sturluson (1178-1241) kende de geloofswereld van de Vikingen als geen ander. In zijn werk Edda heeft hij de heidense (mondelinge) overleveringen die tot in de middeleeuwen in zijn geboorteland rondwaarden vastgelegd. Daarin komt ook het magische paard Sleipnir voor. Oppergod Odin had een reus opdracht gegeven om zijn burcht Asgard te versterken. De reus mocht een nacht met de liefdesgodin Freya doorbrengen als het hem lukte de burchtmuren binnen drie jaar te versterken.

Goden

De goden wilden hun belofte van solidariteit aan Odin uiteindelijk niet gestand doen. Een van hen veranderde zichzelf in een mooie merrie, die de magische hengst waarmee de burchtstenen werden aangesleept het bos in lokte. De merrie baarde Sleipnir, een luchtpaard met acht benen, maar volgens sommige overleveringen zonder vleugels. Sleipnir zou het beroemde paard worden waarmee Odin hemel en aarde bereisde en gesneuvelde strijders naar zijn hemelburcht bracht.

Bron: Mary Hamilton Frye, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: Mary Hamilton Frye, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Romeinse legioenen

Toen de Romeinse legioenen door Europa trokken, hadden de generaals in symbolische zin heel wat te stellen met Sleipnir, het Germaanse gevleugelde wonderpaard van Odin. Dit magische luchtpaard verzinnebeeldde immers het Germaanse/noordse geloof dat krijgers alleen na dapper gevochten te hebben toegang tot het huis (hemel) van Odin kregen. Dat zou mede de strijd hebben verhevigd in Germania, waarbij de Germaanse krijgers als een soort kamikazes van weleer de vaak ongelijke strijd met de Romeinen aangingen. In sommige Germaanse culturen werd dat geloof nog eens aangescherpt door de regel dat een Germaanse krijger alleen in de hemel kwam als hij tijdens die overgang van leven naar dood ook zijn wapen in de hand kon houden.

Pegasus en Medusa

Volgens de Griekse mythologie kwam Pegasus tevoorschijn uit het bloed van Medusa, de ooit betoverend mooie Griekse halfgodin bij wie het fraaie kapsel door Athena in een slangennest werd veranderd. Uiteindelijk werd Medusa vermoord en onthoofd door Perseus, die wonderbaarlijk genoeg niet versteende bij de aanblik van de monsterlijke slangenhoofdige Gorgoonse. De Corinthiër Bellerophon ontving van de godin Athena gouden teugels waarmee hij Pegasus kon vangen en temmen. Met dit wonderpaard versloeg hij het vuurspuwende monster Chimaera.

<I>Bellerophon en Pegasus</I>, van Battista Tiepolo / Bron: Giovanni Battista Tiepolo, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bellerophon en Pegasus, van Battista Tiepolo / Bron: Giovanni Battista Tiepolo, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Mythe
Volgens de mythe wilde Bellerophon daarna naar de hemelberg Olympus vliegen, maar dat lieten de goden niet toe. Zeus gaf opdracht Bellerophon ten val te brengen. Pegasus wierp hem van zijn rug, waarna het hemelse luchtpaard steeds hoger en hoger vloog en uiteindelijk in het sterrenbeeld Pegasus veranderde. Bij de oude Grieken symboliseerde Pegasus de onsterfelijkheid van de menselijke ziel. Het is zo’n krachtig symbool dat Pegasus zelfs werd opgenomen in het embleem van ruimtecapsule Apollo 13 van de NASA.

Het gevleugelde paard vereeuwigd door kunstenaars

Talloze kunstenaars hebben van het gevleugelde paard een thema in hun werk gemaakt. Een bekend voorbeeld daarvan is een schilderij van de Italiaan Battista Tiepolo (1696-1770). Zijn plafondschildering (ca. 1750) is te bewonderen in het Venetiaanse Palazzo Sandi Porto en toont Bellerophon die op Pegasus het vuurspuwende monster Chimaera verslaat.

Vitaliteit

In alle verhalen en schilderijen straalt het gevleugelde paard wendbaarheid, kracht en vitaliteit uit. Wellicht is dat een van de redenen waarom de mens in de mythen en verhalen bepaalde paarden vleugels gaf om de genoemde kwaliteiten naar voren te halen en wellicht op overdreven wijze te benadrukken.

Lees verder

© 2013 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mythen en Sagen - Perseus en MedusaDe legende van Perseus en Medusa is een van de bekendste mythen uit de Griekse Mythologie. Afbeeldingen van Medusa worde…
Odin of Wodan, oppergod in de Noorse mythologieOdin of Wodan, oppergod in de Noorse mythologieOdin is de oppergod uit de Noorse mythologie. Het is een god die op zeer diverse manieren in verhalen naar voren komt. D…
Medusa: Mythologie verteldMedusa is een persoon uit de Griekse Mythologie. Zij is een van de drie gorgonen. Medusa is, net als haar twee zuster ve…
De houten achtbaan in de Efteling: PegasusDe houten achtbaan in de Efteling: PegasusOp de plek waar nu de populaire achtbaan Joris en de Draak staat in het Ruigrijk in de Efteling, heeft voorheen de achtb…
Loki, vuurgod en probleemmakerLoki is misschien wel de meest mysterieuze figuur uit de Noorse mythologie. Het is een reus, die zich bij de asen (goden…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Owlstalk, Pixabay
  • 'Die grossen ratsel unserer Welt', Media Verlag, Gütersloh/München
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Pegasus_(mythologie)
  • Afbeelding bron 1: Auyon, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Mary Hamilton Frye, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Giovanni Battista Tiepolo, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "De hardnekkige mythe van het gevleugelde paard"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 15-06-2019
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mythologie
Special: Monsters & fabelwezens
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!