InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Feestdagen > Sinterklaas en Zwarte Piet, de geschiedenis

Sinterklaas en Zwarte Piet, de geschiedenis

Sinterklaas en Zwarte Piet, de geschiedenis Zoals bij alle heiligen wordt de sterfdag van Sint-Nicolaas gevierd. Eigenlijk is zijn naamdag (de sterfdag dus) op 6 december. Het begin van een dag was vroeger al op de avond daarvoor. Daarom is overal in gebruik genomen om Sinterklaas al op 5 december te vieren. Er schijnen twee Nicolazen te zijn geweest, één in Myra en één in Pinara (beide plaatsen liggen in Turkije). De legenden van beiden zijn samengevoegd tot het ene verhaal dat nu verteld wordt.

Sint-Nicolaas

Naar grote waarschijnlijkheid is er in de vierde eeuw een bisschop geweest in Myra, die Nicolaas heette. Het was een heetgebakerde man, want hij schijnt ooit iemand een klap te hebben gegeven, waardoor hij uit zijn functie werd gezet. Op de een of andere manier hebben Jezus en Maria ervoor gezorgd dat hij weer bisschop mocht zijn.

Legendes die over hem verteld worden

  • Hij werd de patroonheilige van de zeelieden omdat hij eens aan hen verscheen en hen advies gaf bij een hevige storm.
  • Tijdens een hongersnood in Lycië zorgde hij voor voldoende voedsel voor iedereen.
  • Hij schonk een arme edelman bruidsschatten voor zijn dochters. Hij werd de beschermheilige van ongetrouwde meisjes.
  • Hij spoorde een ontvoerd jongetje op en gaf het weer terug aan zijn ouders.
  • Hij redde een baby die in een badje zat, dat op vuur stond te borrelen.

De symbolen van Sinterklaas

Omdat Nicolaas bisschop van Myra was, werd zijn naamdag in het begin slechts in het oosten gevierd. Pas in de dertiende eeuw werd het een belangrijke katholieke feestdag. Zijn beenderen werden van Myra naar de Italiaanse havenstad Bari gebracht. Vele kruisvaarders (de kruistochten waren in die tijd volop aan de gang) deden de bedevaartplaats in die tijd aan, onderweg naar het Heilige Land.
  • In de dertiende eeuw ontstond ook het volksgebruik dat Nicolaas de avond voor zijn feestdag op bezoek komt bij kinderen en hen verwent met cadeaus of straft met de roe (gemaakt van twijgen).
  • Hij werd toen vergezeld door een knecht die kettingen had aan zijn benen. Deze representeerde de duivel, die zich aan de goede man had onderworpen.
  • De schimmel was in de middeleeuwen een vervoermiddel voor de edelen en de rijkere clericalen. Dus reed Nicolaas op een wit paard.
  • De Sint kwam met een rijk gevuld schip uit Spanje, omdat uit dat rijke land de even zo gevulde graanschepen kwamen.
  • De schoorsteen stond vroeger in open verbinding met de buitenlucht en het was daarom dat Sint-Nicolaas zijn geschenken daardoor naar binnen gooide.
  • Door het uittrekken van schoeisel gaf men vroeger te kennen de mindere van iemand te zijn. Uit eerbied zette men dus zijn schoen.
  • De wortel, het brood en het hooi waren geschenken voor het paard, zoals dat nu ook nog het geval is.
  • Een andere versie zegt dat Sinterklaas van de Germanen afkomstig is: Wodan reed op een paard door de lucht en had een witte baard. Zijn knecht strooide noten (vruchtbaarheidssymbool).

Geschiedenis van Sint-Nicolaas

Maarten Luther (de voorloper van het protestantisme, samen met Calvijn) was van mening dat Sinterklaas een te katholiek feest was. Hij was tegen het feest. Hij voerde in dat mensen elkaar cadeaus zouden geven met kerstmis. Maar het feest had al postgevat in alle huiskamers, ook in de protestante. En tot op heden wordt het gevierd.

Op schilderijen uit de zeventiende eeuw is te zien dat het "feest" als zodanig niet door iedereen zo welwillend werd ervaren. Afgebeeld ziet men kinderen die er door een zwarte man met de roe van langs kregen. Ook de goede Sint ziet men her en der kinderen in zakken stoppen. De roe werd in die tijd ook gebruikt om in schoenen van te grote kinderen te stoppen. Zij zouden zich met volwassener zaken moeten bezighouden.
Volwassenen gingen twijfelen aan het opvoedend effect voor kinderen. Sint en Piet werden vriendelijker naar kinderen toe. De traditionele snoeperijen zijn gebleven: speculaas- en kruidkoek, amandelspijs banket en suikergoed. Vrijers van taai taai waren voor de oudere kinderen: dat was hun toekomst.

De laatste decennia heeft Maarten Luther toch min of meer zijn zin gekregen: steeds minder mensen vieren Sinterklaas. Vooral de mensen met kleine kinderen houden aan de traditie vast en dat is logisch: voor kinderen is het een heel leuk feest. Anderen neigen meer naar de Amerikaanse versie van de Sint: de kerstman is natuurlijk een derivaat van deze heilige, meegenomen door de emigranten naar Amerika in de zeventiende eeuw.

Lees verder

© 2012 - 2019 Wilvdvleuten, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
SinterklaasfeestWat zijn de typische kenmerken van het sinterklaas feest en hoe is het ontstaan? waarom word er nu pakjesavond gevierd?
Sinterklaas is jarigSinterklaas is jarig5 december is het pakjesavond. Sinterklaas is weer in het land en dit wordt volop gevierd. Wat is de herkomst van Sinter…
De echte SinterklaasDe echte SinterklaasIn Nederland groeien vrijwel alle kinderen op met Sinterklaas. Deze goedheiligman zou ieder jaar in de periode voor 5 de…
Zwarte Piet en Sinterklaas: de geschiedenisZwarte Piet en Sinterklaas: de geschiedenisOp 5 december vieren we het feest van Sinterklaas. Een heus kinderfeest waar veel vrolijkheid centraal staat. De intocht…
Sinterklaas, wie kent hem niet?Sinterklaas, wie kent hem niet?'Sinterklaas, wie kent hem niet?' is een bekende regel uit een Sinterklaasliedje, maar weet iedereen wel wie de Sint ech…
Bronnen en referenties
  • I. van Eijk Van Allerheiligen tot sint juttemis

Reageer op het artikel "Sinterklaas en Zwarte Piet, de geschiedenis"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wilvdvleuten
Laatste update: 10-11-2013
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Feestdagen
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!