Boeken: fictie & non-fictie - Wat is leuker om te lezen?

Bij een fictief verhaal gaat het om een denkbeeldig verslag van gebeurtenissen. De lezer leeft mee met de hoofdfiguren uit een boek. Non-fictie daarentegen kent alleen maar betrouwbare elementen. Hierbij is het lastiger om mee te leven met het verslag. In dit artikel een uitleg over fictie en non-fictie en antwoord op de vraag wat leuker is om te lezen.

Fictie en non-fictie

Bij een verhaal gaat het om fictie. Bij non-fictie hebben we te maken met een journalistiek of wetenschappelijk verslag. Een verhaal kan non-fictieve c.q. betrouwbare elementen bevatten. Omgekeerd kunnen waar gebeurde verhalen dialogen bevatten die fictief zijn. Het verschil tussen verhalen en een echt verslag zit 'm in het laten meebeleven van de lezer aan het gebeuren. Dat laatste gebeurt bij verhalen.

Vormen van verhalen

We kunnen bij verhalen de volgende vormen aantreffen:

1. het verhaal (één gebeurtenis centraal)
2. anekdote (heeft een clou op het einde en is uniek)
3. flashback (terugblikken)
4. column (een lange anekdote)
5. verhalen in bladen

Romans en novellen

Het verschil tussen een novelle en een roman zit 'm in de lengte. Een novelle is korter dan een roman, maar het lijkt wel meer op een roman dan een verhaal. Beide vormen hebben een centraal thema die nauw samenhangt met de hoofdpersoon.

Voorbeelden van fictieve en non-fictieve boeken

Het onderscheid tussen fictie en non-fictie is over het algemeen wel duidelijk. Dit willen we uitleggen aan de hand van twee boeken van Harry Mulisch: 'Zaak 40/61' en 'Siegfried'. Beide boeken handelen over de oorlog. Het eerste boek 'Zaak 40/61' is een journalistiek verslag over de terechtzitting van Adolf Eichmann in Israël. Er komen dialogen in het boek voor, maar die zijn waarheidsgetrouw. Verder zijn de hoofdpersonen in het boek allemaal levende personen. Het tweede boek 'Siegfried' handelt over de fictieve zoon van Adolf Hitler. Hierin komen wel waarheidsgetrouwe elementen in voor (zoals de figuur Adolf Hitler), maar verder is er een fictief verhaal om heen gebouwd.

Wat is leuker om te lezen: fictie of non-fictie?

Het is moeilijk aan te geven welke soort boeken ons meer aanspreken: fictie of non-fictie. We lezen beide soorten boeken even graag. Fictie wil niet automatisch zeggen dat het verder geen informatieve waarde zou hebben. Zo lezen we bijvoorbeeld momenteel het boek 'Mila 18' van Leon Uris dat een fictief boek is, maar heel veel informatie geeft over de Tweede Wereldoorlog in Polen en in het bijzonder over de stad Warschau en het Joodse getto. De personen en hun belevenissen zijn fictief, maar de opstand van het getto van Warschau is niet verzonnen. Zo kunnen we een tamelijk goed beeld krijgen van de situatie en spreekt het meer tot de verbeelding dan wanneer we er een non-fictief verhaal over zouden lezen; we leven meer mee met de hoofdpersonen. Maar lang niet altijd kan voor fictie gekozen worden. Er moeten ook non-fictie boeken zijn over de opstand in het getto van Warschau omdat nu eenmaal een zo waarheidsgetrouwe mogelijke beschrijving van die vreselijke gebeurtenis op schrift moet staan. Met alleen fictie zou de wereld zichzelf constant bedriegen. Het blijft noodzakelijk om met beide benen op de grond te blijven staan. Maar als we echt zouden moeten kiezen dan kiezen we het liefst voor fictieve romans waarin betrouwbare elementen in verwerkt zijn.